خبرگزاری مهر- گروه استانها؛ در دنیایی که بشر با انواع آشفتگیهای فرهنگی، سیاسی و اقتصادی دست و پنجه نرم میکند و امت اسلامی نیز با انواع چالشها از تفرقه مذهبی و افراطگرایی گرفته تا فقر، بیعدالتی، و فشارهای روانی- اجتماعی مواجه است، بازگشت به آموزههای اصیل اسلامی خاصه مسئله غدیر میتواند نقطه عطفی در مسیر بازیابی هویت و وحدت امت باشد. غدیر نهفقط یک مناسبت تاریخی، بلکه طلیعه تمدن اسلامی و تجلی اراده الهی مبنی بر استمرار رسالت از طریق امامت است.
امروز غدیر همچنان زنده است و این ظرفیت را دارد که انسجام، امید، و اعتماد را در جامعه اسلامی تقویت کند. غدیر یک راهبرد الهی برای رهایی از بحران و رهبری مستمر امت اسلامی است حال آنکه متاسفانه بسیاری از مسلمانان این واقعه مهم را صرفاً یک مناسبت تاریخی میدانند که سالی یکبار گرامی داشته میشود.
غدیر این فرصت را به جامعه اسلامی داد تا رهبری الهی در آن استمرار یابد یعنی در شرایطی که پیامبر (ص) آینده امت را مینگریستند، دستور یافتند تا جانشینی شایسته و معصوم را برای تداوم راهش معرفی کنند. این معرفی، در بحبوحه بحرانهای بالقوه پس از رحلت پیامبر صورت گرفت تا از انحراف، تفرقه و سقوط جلوگیری شود.
اکنون جای این پرسش است که نهادهای علمی و فرهنگی و دینی همچون حوزههای علمیه، رسانهها، دانشگاهها یا فعالان فرهنگی چه اقدامات علمی، تبلیغی و عملیاتی باید انجام دهند تا هم حقیقت غدیر تبیین شود و هم به یک گفتمان عمومی رایج تبدیل گردد؟
تقسیم کار نهادهای علمی فرهنگی برای تبیین ابعاد تمدنی غدیر
حجتالاسلام والمسلمین ابوالحسن حسنی در گفتگو با خبرنگار مهر، با تبریک فرارسیدن عید الله الاکبر، عید غدیر خم و با اشاره به اینکه برای تبدیل مسئله غدیر از یک مناسبت آیینی به یک راهبرد تمدنی باید از الگوی «تبیینِ ایجابی و تمدنساز» بهره ببریم، اظهار کرد: این مهم نیازمند یک تقسیم کار هوشمندانه میان ارکان فرهنگی و علمی جامعه است که برای هر نهاد علمی و پژوهشی میتوان مأموریتی را در این راستا تعریف کرد.
پژوهشگر حوزه علمیه با ذکر اینکه وظیفه اصلی حوزهها ورد به ادبیات «مدیریتی-تمدنی» در کنار ادبیات «کلامی-تاریخی» است، ادامه داد: ما نیازمند تولید ادبیات علمی در حوزه حکمرانی علوی هستیم و حوزه علمیه باید غدیر را به زبان علوم سیاسی امروز و مدیریت اسلامی ترجمه کند تا برای دانشگاهیان و اندیشمندان جهان اسلام، بهعنوان یک مدل حکمرانی علمی و کارآمد قابل ارائه باشد.
استفاده از زبان هنر و تولیدات فراملی برای معرفی غدیر
حسنی نقش رسانهها و فعالان فرهنگی را نیز در تبدیل غدیر از یک مناسبت مذهبی به یک راهبرد تمدنی بسیار مهم ارزیابی کرد و گفت: رسانه باید مروج «گفتمان مشترک» باشد لذا ما باید تولیدات رسانهای خود را از محصور ماندن در بحثهای حساسیتزا خارج کرده و بر ابعاد تمدنیِ غدیر تمرکز کنیم. معرفی الگوی حکمرانی عدلمحور در غدیر، بهترین راه برای روایتِ جذاب و وحدتبخش از این واقعه است. استفاده از زبان هنر و تولیدات فراملی، میتواند مخاطبان وسیعی را در جهان اسلام به این منظومه فکری علاقهمند کند.
این پژوهشگر حوزه علمیه یادآور شد: در این میان نقش دانشگاه این است که باید به سمت تعریفِ پروژههای مشترک میان نخبگان شیعه و سنی با محوریت «نیازهای امت اسلامی» حرکت کند. وقتی غدیر بهعنوان منبع الهام برای عدالتخواهی، مبارزه با فقر و دفاع از کرامتِ امت اسلامی معرفی شود، بستر برای همکاریهای عملیاتی نخبگان فراهم میشود.
غدیر؛ عامل تقویت همگرایی در جهان اسلام
حسنی بر پرهیز از حاشیهسازی تأکید و بیان کرد: راهبرد عملیاتی ما باید بر این اصل استوار باشد که غدیر، بستر «بسیج تمدنی» است، نه «تولید تنش». هر اقدامی که به بهانه تبیین غدیر، منجر به تحریک احساسات یا دامن زدن به اختلافات و تولید ناامنی در جهان اسلام شود، برخلاف منطق راهبردی غدیر است. ما باید بهگونهای عمل کنیم که غدیر برای هر مسلمانی، یادآور شکوه رهبری الهی و عزت امت و نه تداعیکننده شکاف باشد.
وی بیان کرد: موفقیت در این راهبرد نیازمند آن است که همه نهادها، غدیر را بهعنوان «نسخه برونرفت امت از چالشهای معاصر» معرفی کنند. وقتی غدیر ما، پاسخگوی نیازهای عینیِ جهان اسلام باشد، خودبهخود از یک مناسبت تقویمی به یک نقشه راهِ عملیاتی تبدیل خواهد شد.
حسنی در پاسخ به این پرسش که کدام بخش از پیام غدیر بیشترین ظرفیت برای تبدیل شدن به گفتمان مشترک و تقویت همگرایی در جهان اسلام را دارد، توضیح داد: پیام غدیر حقیقتاً یک منظومه کامل است اما اگر بخواهیم از بین بخشهای مختلف آن دست به انتخاب بزنیم تا به یک گفتمان مشترک در جهان اسلام برسیم، بدون شک باید روی محورهای «عدالتخواهی» و «مردمداری» متمرکز شویم. این دو مؤلفه، حلقه مفقوده دنیای اسلام است و تقریباً هیچ مسلمان آزادهای نیست که با این ارزشها مخالف باشد.
وی ادامه داد: وقتی از غدیر بهعنوان الگوی رهبری جامعه سخن میگوییم، در واقع داریم از مدلی حرف میزنیم که در آن، حاکم به دنبال قدرتی برای مردم است نه بر مردم: «إنی جاعلک للناس إماما» نه «علی الناس». همین عدالتش ثابت میکند که او برگزیده خدا است و این «عدالتِ علوی» یک زبان مشترک جهانی به شمار میرود که میتواند همه مذاهب اسلامی را پیرامون خود جمع کند.
غدیر نقطه پایان بلاتکلیفی امت اسلامی بود
حسنی با تصریح اینکه در کنار این دو، مؤلفه «مبارزه با تفرقه» هم ظرفیت بسیار بالایی دارد، گفت: غدیر نقطه پایان بلاتکلیفی امت اسلامی بود و پیامی جز وحدت برای بقا نداشت. بنابراین، هرچه ما بیشتر روی این تمرکز کنیم که «غدیر یعنی انسجام»، نه «غدیر یعنی مرزبندیهای مذهبی»، بهتر میتوانیم آن را به گفتمان غالب تبدیل کنیم.
پژوهشگر حوزه علمیه بیان کرد: اگر غدیر را از یک رویداد تاریخی به یک «مطالبه اجتماعی» تبدیل کنیم که در آن از حاکمان، عدالت و از جوامع، برادری میخواهیم میبینیم که این پیام به راحتی مرزهای مذهبی را درمینوردد و به یک نیاز مشترک برای همه مسلمانان تبدیل میشود. در واقع دغدغه ما باید این باشد که غدیر فقط خاطره دیروز نیست بلکه درمان درد امروز امت اسلام است.
💬 نظرات خود را با ما در میان بگذارید