خبرگزاری مهر؛ گروه استانها: خودروها در پیچهای هراز آرام و فرسایشی پیش میروند و بعضی رانندگان از خودرو پیاده شدهاند و در سایه کوههای مشرف به جاده ایستادهاند.
صدای بوقها در دره میپیچد و مسافرانی که ساعتها در مسیر ماندهاند، با نگاههای خسته به صف طولانی خودروها خیره شدهاند.
ظهر یک روز بهاری است و هراز بار دیگر زیر بار ترافیک سنگین خم شده؛ تصویری که برای میلیونها مسافر آشناست اما برای مردم لاریجان معنای دیگری دارد. در میان انبوه خودروهایی که راهی شمال یا در مسیر بازگشت به تهران هستند، گروهی بیش از همه از این وضعیت آسیب میبینند؛ ساکنان لاریجان و روستاهای بالادست.
برای آنها هراز مسیر زندگی است، راهی که هر روز باید برای رسیدن به محل کار، مدرسه، دانشگاه، مراکز درمانی و ادارات از آن عبور کنند.
در محدوده آباسک، غلامی فردی که ساکن یکی از روستاهای منطقه است، در حالی که به خودروهای متوقف شده نگاه میکند، میگوید: برای خیلی از مسافران این ترافیک فقط چند ساعت معطلی است اما ما سالهاست با آن زندگی میکنیم.
وی در گفت وگو با خبرنگار مهر افزود: بعضی روزها برای رسیدن از آمل به خانه سه تا چهار ساعت در راه میمانیم و اگر بیماری داشته باشیم یا کار ضروری پیش بیاید، مشکلات چند برابر میشود.
چند کیلومتر آنسوتر و در ارتفاعات مشرف به رودخانه هراز، مسیری امتداد یافته که سالهاست نام آن در میان مطالبات مردم منطقه شنیده میشود، جاده بالادست هراز. راهی که قرار بود پیش از آبگیری سد هراز به بهرهبرداری برسد اما اکنون پس از گذشت بیش از ۲۵ سال، هنوز به مقصد نهایی نرسیده است.
برای بسیاری از اهالی منطقه، این پروژه نماد سالها انتظار است؛ انتظاری که از دهه هفتاد آغاز شد و همچنان ادامه دارد.
قصهای که همزمان با سد آغاز شد
برای فهم اهمیت جاده بالادست باید به سالهایی بازگشت که پروژه سد هراز در دستور کار قرار گرفت.سد هراز یکی از بزرگترین طرحهای آبی شمال کشور به شمار میرود؛ پروژهای که در منطقه منگل آمل بر روی رودخانه هراز در حال اجرا است و از ابتدا با هدف تأمین آب کشاورزی، کنترل سیلابهای فصلی، تأمین آب شرب و تولید برق تعریف شد.
حیدر داودیان مدیرعامل شرکت آب منطقهای مازندران در گفت وگو با خبرنگار مهر افزود: این سد پس از بهرهبرداری نقش مهمی در تأمین آب مورد نیاز دشت هراز خواهد داشت؛ منطقهای که یکی از قطبهای اصلی تولید برنج کشور محسوب میشود.
وی افزود: همچنین تأمین آب شرب شهرها و صدها روستای استان از دیگر اهداف پیشبینی شده برای این پروژه است.
وی ادامه داد: سد هراز از نوع خاکی با هسته رسی طراحی شده و از آن به عنوان یکی از مهمترین پروژههای زیرساختی مازندران یاد میشود و بهرهبرداری از این طرح میتواند در مدیریت منابع آبی استان و کاهش خسارات ناشی از سیلابها نقش مؤثری داشته باشد.
اما در کنار ساخت سد، موضوع مهم دیگری نیز مطرح بود؛ احداث راه جایگزین برای روستاهای بالادست.با توجه به اینکه بخشی از مسیرهای موجود در محدوده مخزن سد قرار میگرفت، از همان ابتدا ساخت جاده بالادست به عنوان یکی از الزامات پروژه تعریف شد.
قرار بود این مسیر پیش از آبگیری سد آماده شود تا ارتباط روستاها حفظ شود و مردم منطقه با مشکل تردد مواجه نشوند و با این حال روند اجرا مطابق برنامههای اولیه پیش نرفت.
وقتی سد جلو رفت و جاده عقب ماند
احمدی یکی از اهالی رینه میگوید: زمانی که درباره این پروژه صحبت میشد، بسیاری از جوانان امروز منطقه کودک بودند و حالا همان بچهها بزرگ شدهاند، ازدواج کردهاند و صاحب فرزند شدهاند اما جاده هنوز افتتاح نشده است.
او ادامه میدهد: کسی مخالف سد نیست و همه میدانند این پروژه برای کشاورزی مازندران اهمیت دارد اما سؤال مردم این است که چرا جادهای که باید قبل از آبگیری آماده میشد، هنوز کامل نشده است.
این پرسش در بسیاری از روستاهای منطقه شنیده میشود؛ پرسشی که پاسخش را بسیاری در کمبود منابع مالی و طولانی شدن روند اجرای پروژه جستوجو میکنند.
مردم هزینه ۲۵ سال تأخیر را میپردازند
رضا حاجیپور نماینده مردم آمل در مجلس شورای اسلامی که همزمان با ترافیک سنگین محور هراز از پروژه جاده بالادست بازدید کرده بود، با اشاره به شرایط موجود گفت: امروز مردم منطقه لاریجان و روستاهای بالادست برای بازگشت به خانههای خود ساعتها در ترافیک محور هراز گرفتار شدهاند؛ مشکلی که ریشه آن به بیش از ۲۵ سال تأخیر در تکمیل این مسیر بازمیگردد.
وی در گفت وگو با خبرنگار مهر افزود: در حالی که بر اساس برنامه اولیه باید ابتدا جاده جایگزین تکمیل و سپس مقدمات آبگیری سد فراهم میشد، بخش عمده اعتبارات به سمت اجرای سد هدایت شد و همین موضوع موجب شد پروژه جاده بالادست با تأخیر طولانی مواجه شود.
نماینده مردم آمل با تأکید بر اهمیت سد هراز اظهار کرد: این سد یکی از پروژههای راهبردی مازندران در حوزه تأمین آب کشاورزی و توسعه منطقه است اما در کنار اجرای سد، زیرساختهای مرتبط نیز باید همزمان تکمیل میشد تا مردم منطقه متحمل این مشکلات نشوند.
حاجیپور با اشاره به وضعیت اعتبارات پروژه گفت: وزیر نیرو وعده تخصیص ۱۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای این طرح را داده بود اما تاکنون حدود ۵۶ تا ۵۸ میلیارد تومان تخصیص یافته و این میزان پاسخگوی نیازهای اجرایی پروژه نیست.
وی درباره آخرین وضعیت اجرایی جاده بالادست نیز افزود: این پروژه اکنون بین ۸۰ تا ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و بخش عمده عملیات بتنریزی و اقدامات زیرساختی آن به پایان رسیده است. اجرای آسفالت، نصب گاردریل، جانپناهها و برخی اصلاحات مسیر از جمله بخشهای باقیمانده پروژه است که در صورت تأمین اعتبار میتواند در مدت زمان کوتاهی تکمیل شود.
نماینده مردم آمل همچنین موضوع پسماند را یکی از الزامات مهم پیش از آبگیری سد دانست و تصریح کرد: تا زمانی که مسئله پسماند منطقه تعیین تکلیف نشود، آبگیری سد هراز نباید انجام شود. این مطالبه مردم و مسئولان شهرستان آمل است و باید مورد توجه قرار گیرد.
زندگی در سایه ترافیک
اما برای مردم منطقه، مسئله فقط آمار پیشرفت پروژه یا تخصیص اعتبار نیست؛ آنها هر روز آثار این تأخیر را در زندگی خود لمس میکنند.
در یکی از فروشگاههای محلی کنار محور هراز، صاحب مغازه از مشکلات موجود میگوید: خیلیها فکر میکنند ترافیک برای کسبه خوب است اما واقعیت این نیست. وقتی خودروها ساعتها در مسیر متوقف میشوند، همه ناراضی هستند. مردم خسته میشوند و مسافران ترجیح میدهند هرچه زودتر از منطقه عبور کنند.
این مغازه دار معتقد است تکمیل جاده بالادست میتواند بخشی از فشار موجود بر محور هراز را کاهش دهد و دسترسی روستاها را بهبود ببخشد.
ظرفیتهای مغفول مانده لاریجان
لاریجان تنها یک منطقه عبوری نیست. این بخش از شهرستان آمل از مهمترین مناطق گردشگری مازندران به شمار میرود.
وجود قله دماوند، چشمههای آب گرم، طبیعت کوهستانی، روستاهای تاریخی و چشماندازهای کمنظیر هر ساله هزاران گردشگر را به این منطقه میکشاند اما فعالان محلی معتقدند زیرساختهای ارتباطی متناسب با ظرفیتهای موجود توسعه پیدا نکرده است.
علی شریفی یکی از فعالان حوزه گردشگری منطقه میگوید: سالهاست درباره ظرفیتهای لاریجان صحبت میشود اما توسعه گردشگری بدون زیرساخت مناسب امکانپذیر نیست. وقتی مسافر چند ساعت در ترافیک بماند، دیگر فرصتی برای بازدید از جاذبههای منطقه ندارد.
به گفته او، تکمیل مسیرهای ارتباطی میتواند زمینه رونق اقتصادی، افزایش اشتغال و توسعه گردشگری منطقه را فراهم کند.
دغدغهای فراتر از یک جاده
کارشناسان معتقدند اهمیت جاده بالادست تنها به کاهش ترافیک محدود نمیشود. این مسیر در آینده نقش مهمی در حفظ ارتباط روستاهای بالادست، دسترسی خدماتی، امدادرسانی و افزایش ایمنی تردد خواهد داشت.
از سوی دیگر، با آبگیری سد هراز، اهمیت این مسیر بیش از گذشته آشکار خواهد شد؛ زیرا بخشی از دسترسیهای موجود تحت تأثیر مخزن سد قرار میگیرد و راه جایگزین باید پاسخگوی نیاز ساکنان منطقه باشد.
به همین دلیل بسیاری از مردم منطقه معتقدند تکمیل جاده بالادست نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر برای آینده لاریجان است.
در ارتفاعات لاریجان، جاده بالادست نیز در سکوت کوهستان امتداد یافته است؛ مسیری که سالهاست چشمانتظار پایان کار مانده و مردم امیدوارند پیش از آنکه آب پشت سد جمع شود، سرانجام به روی تردد باز شود.
💬 نظرات خود را با ما در میان بگذارید