به گزارش خبرنگار مهر، آیت الله غلامعلی صفایی بوشهری صبح سه شنبه در دیدار معاون فرهنگی سپاه امام صادق علیه السلام استان بوشهر با اشاره به پیشینه تاریخی این استان گفت: تاریخ بوشهر پیش از اسلام همچنان دارای ابهامات فراوانی است، اما آنچه از دورههای تاریخی این منطقه به دست آمده، نشاندهنده پیشینه تمدنی چند هزار ساله بوشهر و تأثیرپذیری آن از تمدنهای بزرگ منطقه است.
امام جمعه بوشهر با اشاره به پیشینه تاریخی استان بوشهر اظهار کرد: تاریخ بوشهر در دوره پیش از اسلام، اگرچه از نظر منابع مکتوب و شخصیتهای شناختهشده با ابهامهایی همراه است، اما آثار و شواهد موجود نشان میدهد این منطقه از گذشتههای بسیار دور محل شکلگیری و حضور تمدنهای مختلف بوده است.
وی افزود: در حدود سه تا چهار هزار سال پیش از میلاد، تمدن ایلام در این منطقه حضور داشته و تمدن بوشهر نیز به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، از تمدن بینالنهرین تأثیر پذیرفته است.
نماینده ولیفقیه در استان بوشهر ادامه داد: در منطقه بینالنهرین و دامنههای زاگرس، جابهجاییها و مهاجرتهایی صورت گرفته و گروههایی از این جمعیتها در مناطق مختلف از جمله کهگیلویه و بویراحمد، دامنه زاگرس و در نهایت مناطق جنوبی و بوشهر مستقر شدهاند.
آیتالله صفایی بوشهری با بیان اینکه بخشهایی از تاریخ بوشهر با تاریخ حکومتهای بزرگ ایران پیوند خورده است، گفت: در دوره هخامنشیان و ساسانیان نیز این منطقه مورد توجه بوده و آثاری از حضور و استقرار پادشاهان این سلسلهها در مناطق مختلف استان از جمله سمل و برازجان وجود داشته است.
وی تصریح کرد: نام برخی از پادشاهان هخامنشی و ساسانی در منابع تاریخی آمده است، اما درباره شخصیتهای بومی و شاخص استان بوشهر در دورههای پیش از اسلام و حتی قرون نخستین اسلامی، اطلاعات تاریخی روشن و مدون چندانی در دست نیست.
نماینده ولیفقیه در استان بوشهر در بخش دیگری از سخنان خود به چگونگی ورود اسلام به منطقه پرداخت و گفت: یکی از نکات مهم در تاریخ بوشهر این است که اسلام از مسیر دریا وارد این منطقه شد و مسیر ورود اسلام به بوشهر با مسیرهایی که در بخشهای مرکزی و غربی ایران طی شد، تفاوت داشت.
وی افزود: اسلام از مسیر مدینه، بحرین و مناطق جنوبی خلیج فارس به بوشهر رسید و ارتباط تاریخی مردم این مناطق با بوشهر بسیار گسترده بوده است.
آیتالله صفایی بوشهری با اشاره به پیوند تاریخی بوشهر با بحرین و مناطق پیرامونی آن اظهار کرد: در دورههایی که بحرین جزئی از قلمرو ایران محسوب میشد، بوشهر مرکز این منطقه بود و ارتباطات اجتماعی، فرهنگی و دینی گستردهای میان بوشهر و مناطق بحرین، احساء و قطیف وجود داشت.
وی ادامه داد: جریانهای علمی و دینی نیز از این مسیر در بوشهر شکل گرفت و شاگردان و پیروان عالمان دینی، نسل به نسل در این مناطق حضور پیدا کردند.
نماینده ولیفقیه در استان بوشهر با اشاره به خلأ منابع تاریخی درباره برخی دورههای گذشته این استان گفت: اگرچه درباره پیشینه بسیار قدیمی بوشهر مطالبی در منابع تاریخی وجود دارد، اما تاریخ روشن و مضبوط شخصیتهای بومی استان، بهویژه در دورههای متأخر، بیشتر با مبارزات ضد استعماری مردم این منطقه شناخته میشود.
آیتالله صفایی بوشهری خاطرنشان کرد: تقریباً از حدود قرن دهم هجری قمری، یعنی در دوره مبارزات مردم جنوب با استعمارگران، نام شخصیتهای بوشهری به شکل برجستهتری وارد منابع تاریخی میشود.
وی افزود: یکی از ویژگیهای مهم تاریخ استان بوشهر این است که نام بسیاری از شخصیتهای برجسته این منطقه با مبارزات ضد استعماری و مقابله با سلطه بیگانگان گره خورده است.
نماینده ولیفقیه در استان بوشهر با اشاره به حضور پرتغالیها در منطقه بیان کرد: در آن دوره، ریشهر و مناطق پیرامونی آن از مراکز مهم منطقه بودند و پس از تصرف ریشهر توسط پرتغالیها، این منطقه برای حدود ۱۱۰ سال تحت سلطه آنان قرار گرفت.
آیتالله صفایی بوشهری با تشریح روند شکلگیری بافت تاریخی شهر بوشهر گفت: پس از تصرف ریشهر توسط پرتغالیها، مردم به تدریج از آن منطقه فاصله گرفتند و در نقاط دیگری مستقر شدند و بخشهایی از بافت تاریخی بوشهر شکل گرفت.
وی ادامه داد: محلههایی مانند دهدشتی، بهبهانی و شیخ سعدون در همین روند شکل گرفتند و به تدریج هویت تاریخی شهر بوشهر توسعه پیدا کرد.
وی با اشاره به وجود حصار و دیوار پیرامون شهر قدیم بوشهر اظهار کرد: شهر بوشهر در گذشته دارای حصار و دیوار بوده و دروازهای نیز برای ورود و خروج شهر وجود داشته است. این ساختار نشان میدهد که شهر از نظر دفاعی و امنیتی دارای سازمان و نظم مشخصی بوده است.
نماینده ولیفقیه در استان بوشهر افزود: یکی از دروازههای قدیمی شهر در محدودهای قرار داشته که امروزه با بخشهایی از مرکز شهر بوشهر تطبیق داده میشود و در گذشته ورود و خروج مردم از طریق این دروازه انجام میشد.
آیتالله صفایی بوشهری همچنین با اشاره به پیشینه نام «مسجد فیل» در بوشهر گفت: در گذشته کشتیهای تجاری که از بوشهر به سمت هند رفتوآمد میکردند، گاهی فیل نیز با خود حمل میکردند و این حیوانات در محدودهای از شهر نگهداری میشدند.
وی افزود: در آن منطقه محوطهای وجود داشت که فیلها را برای استراحت و شستوشو به آنجا میبردند و به همین دلیل این محل به «فیل» معروف شد و بعدها مسجدی در آن منطقه شکل گرفت که نام مسجد فیل بر آن باقی ماند.
نماینده ولیفقیه در استان بوشهر تأکید کرد: بسیاری از نامها، محلهها، بناها و ساختارهای تاریخی بوشهر ریشه در حوادث و سبک زندگی مردم این شهر دارد و شناخت آنها نیازمند توجه جدی به تاریخ شفاهی و اسناد تاریخی است.
آیتالله صفایی بوشهری با تأکید بر ضرورت توجه بیشتر به تاریخ استان بوشهر گفت: تاریخ بوشهر باید بهصورت دقیق، علمی و مستند مورد بررسی قرار گیرد؛ چراکه بخش مهمی از هویت تاریخی، فرهنگی و اجتماعی این استان در حوادث گذشته و بهویژه در مقاومت مردم در برابر استعمارگران شکل گرفته است.
وی خاطرنشان کرد: تاریخ مضبوط و روشن بوشهر، بهویژه از دوره مبارزات ضد استعماری، سرشار از نام شخصیتهایی است که در دفاع از هویت، استقلال و سرزمین خود نقشآفرینی کردهاند و معرفی این شخصیتها میتواند به شناخت بهتر هویت تاریخی مردم استان کمک کند.
نماینده ولیفقیه در استان بوشهر تصریح کرد: بوشهر تنها یک منطقه جغرافیایی در حاشیه خلیج فارس نیست، بلکه سرزمینی با پیشینه تمدنی، فرهنگی، دینی و تاریخی است که در دورههای مختلف، نقش مهمی در تحولات جنوب ایران داشته است.
💬 نظرات خود را با ما در میان بگذارید