خبرگزاری مهر- گروه استانها: خبرنگاری دیگر تنها به معنای حضور در یک نشست، دریافت اظهارات مسئولان و انتشار یک خبر نیست. فضای رسانهای در سالهای اخیر با سرعت زیادی تغییر کرده است؛ رقابت برای انتشار خبر دست اول افزایش یافته، شبکههای اجتماعی بخش قابل توجهی از مرجعیت خبری را در اختیار گرفتهاند و فناوریهای جدید و هوش مصنوعی نیز وارد فرآیند تولید محتوا شدهاند.
در چنین شرایطی، خبرنگاران برای حفظ اثرگذاری خود ناچارند از الگوی سنتی خبرمحوری عبور کرده و به سمت جریانسازی، پروندههای خبری، مطالبهگری و پیگیری مستمر مسائل جامعه حرکت کنند؛ اما در کنار این تغییر حرفهای، مشکلات اقتصادی و نبود حمایت کافی نیز باعث شده است بخشی از نیروهای باتجربه، ادامه فعالیت رسانهای را دشوار ببینند.
خبرنگاری نباید در خبر دست اول متوقف شود
مطهره میرزایی، خبرنگار قزوینی، در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به تغییر مسیر فعالیت رسانهای در سالهای اخیر اظهار کرد: امروز رقابت برای انتشار خبر دست اول بسیار افزایش یافته و بسیاری از خبرنگاران به دنبال انتشار سریعتر اخبار هستند، اما فعالیت رسانهای نباید در همین مرحله متوقف شود.
وی افزود: در فضای رسانهای امروز، خبرنگاری که بتواند جریان خبری ایجاد کند و یک موضوع را به صورت مستمر و هدفمند دنبال کند، میتواند اثرگذاری بیشتری داشته باشد.
این خبرنگار ادامه داد: مدیریت و برنامهریزی در فعالیت رسانهای اهمیت زیادی دارد و خبرنگاران باید مسیر کاری مشخصی داشته باشند تا بتوانند علاوه بر تولید خبر، پروندههای خبری و موضوعات مهم جامعه را نیز پیگیری کنند.
میرزایی با انتقاد از کاهش اثرگذاری برخی فعالیتهای رسانهای تصریح کرد: اگر خبرنگاران صرفاً به انتشار اخبار تکراری و موضوعاتی که دیگر رسانهها نیز دنبال میکنند بسنده کنند، به تدریج از عرصه اثرگذاری فاصله میگیرند و کار رسانهای برای آنها بیمعنا میشود.
وی خاطرنشان کرد: خبرنگاران باید تلاش کنند از فضای صرفاً خبری عبور کرده و با دنبال کردن مسائل و دغدغههای جامعه، نقش فعالتری در عرصه رسانه ایفا کنند.
از نگاه این خبرنگار، مسئله امروز رسانه تنها سرعت انتشار نیست؛ بلکه خبرنگار باید بتواند یک موضوع را پیدا کند، آن را به مسئله عمومی تبدیل کند، از مسئولان پاسخ بخواهد و تا رسیدن به نتیجه، پرونده را دنبال کند. در چنین شرایطی است که رسانه میتواند از یک «ناقل خبر» به یک «کنشگر اثرگذار» تبدیل شود.
حلقه اتصال خبرنگاران قزوین فعال نیست
افشین لشکری، خبرنگار قزوینی، نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر، نبود انسجام میان فعالان رسانهای را یکی دیگر از مشکلات موجود عنوان کرد و اظهار کرد: در حال حاضر همدلی و وفاق لازم میان جامعه خبرنگاری وجود ندارد و حلقه اتصالی که میتواند خبرنگاران را در کنار یکدیگر قرار دهد، فعال نیست.
وی افزود: خانه مطبوعات یا مجموعهای مشابه میتواند بستری برای ایجاد همدلی و اتحاد میان خبرنگاران فراهم کند و زمینه ارتباط و همکاری بیشتر فعالان رسانهای را به وجود آورد.
این خبرنگار قزوینی با اشاره به فاصله میان نسلهای مختلف خبرنگاری تصریح کرد: پیوند مناسبی میان نسل گذشته و نسل جدید خبرنگاران وجود ندارد و این مسئله موجب میشود به تدریج بخشی از نیروهای رسانهای، به ویژه با توجه به مشکلات معیشتی، از فضای رسانهای فاصله بگیرند.
لشکری با اشاره به شرایط جنگ رسانهای و اهمیت نقش رسانهها گفت: امروز در شرایط جنگ رسانهای قرار داریم و جبهه اصلی که شکل گرفته، حوزه رسانه است؛ بنابراین باید قابلیتها و توانمندیهای لازم برای استفاده از ظرفیتهای رسانهای در کشور و استان قزوین تقویت شود.
وی ادامه داد: شیوه فعالیت رسانهای نسبت به گذشته تغییر کرده است و خبرنگاران و رسانهها باید متناسب با این تغییرات، از الگوهای جدید در فعالیت حرفهای خود استفاده کنند.
این خبرنگار قزوینی با اشاره به وضعیت رسانههای استان در یک سال اخیر و به ویژه دوران جنگ عنوان کرد: با توجه به فعالتر شدن رسانهها در این دوره، فضای رسانهای استان تا حدودی بهبود پیدا کرده، اما همچنان با شرایط مطلوب فاصله داریم.
لشکری خاطرنشان کرد: دغدغه اصلی خبرنگاران باید اطلاعرسانی صحیح به جامعه باشد و لازم است مسیر خبرنگاران پیشکسوت استان در حوزه مطالبهگری حرفهای و پیگیری مسائل مردم، با جدیت بیشتری دنبال شود.
وی تأکید کرد: تقویت همبستگی میان خبرنگاران، ایجاد ارتباط میان نسلهای رسانهای، حمایت از فعالان این حوزه و استفاده از شیوههای جدید رسانهای، از الزامات فعالیت رسانهای در شرایط کنونی است.
وقتی خبرنگاری میان ماندن و رفتن قرار میگیرد
اما چالش خبرنگاری تنها به نحوه فعالیت حرفهای و تغییرات فناوری محدود نمیشود. برای بسیاری از خبرنگاران، مسئله معیشت و نبود حمایتهای شغلی نیز به یک عامل تعیینکننده در ادامه یا ترک این حرفه تبدیل شده است.
میترا بهرامی، خبرنگار قزوینی، در گفتوگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: فعالیت رسانهای برای یک زن متأهل، به ویژه یک مادر، دشواریهای خاص خود را دارد و برای من نیز انتخاب این شغل در کنار علاقه به خبرنگاری و خانوادهای که تشکیل دادهام، یک انتخاب شخصی بوده است.
وی افزود: مسئله معیشت یکی از مهمترین چالشهای خبرنگاری است و این حرفه در بسیاری از موارد یک کار تماموقت و بدون تعطیلی است که خبرنگار از حداقلهایی مانند بیمه مناسب و دریافتی قابل قبول برخوردار نیست.
این خبرنگار قزوینی ادامه داد: برای خبرنگارانی که درآمدشان صرفاً از تهیه، تنظیم و نگارش خبر تأمین میشود، در نهایت عایدی قابل توجهی از این شغل باقی نمیماند و افراد ممکن است در مقطعی ناچار شوند میان ادامه فعالیت رسانهای و انتخاب شغل دیگری تصمیم بگیرند.
بهرامی با اشاره به دشواری فعالیت انتقادی در فضای رسانهای گفت: متأسفانه برخی مسئولان نسبت به کوچکترین انتقادها نیز واکنشهای جدی نشان میدهند و در چنین شرایطی اگر خبرنگاری با واکنش یا فشار مواجه شود، حمایت جدی و بدون چشمداشت از او وجود ندارد.
وی تصریح کرد: اگر فردی بخواهد از خبرنگار حمایت کند، گاهی این حمایت با انتظار جبران همراه است، در حالی که چنین رویکردی با ذات کار رسانه، یعنی انتقاد، پرسشگری و مطالبهگری، در تضاد قرار دارد.
این خبرنگار با بیان اینکه خبرنگاری به دلیل نبود حمایتهای جدی به جایگاهی متزلزل تبدیل شده است، اظهار کرد: وضعیت این حوزه به اندازهای نابسامان است که حتی وقتی یک خبرنگار پس از چندین سال فعالیت حرفهای از رسانه خارج میشود، معمولاً کسی پیگیر نمیشود که او کجا رفته و چرا فعالیت رسانهای را ترک کرده است.
بهرامی خاطرنشان کرد: اگر خبرنگاری طی سالها فعالیت خود اثرگذار بوده است، باید نسبت به خروج او از این حرفه حساسیت وجود داشته باشد و دلایل این خروج بررسی شود، اما چنین سازوکار و توجهی را شاهد نیستیم.
وی اضافه کرد: مجموعه این عوامل باعث میشود خبرنگاران در مقطعی مجبور شوند میان ادامه فعالیت در رسانه و انتخاب شغل یا مسیر حرفهای دیگری تصمیم بگیرند.
خروج خبرنگاران؛ مسئلهای فراتر از یک تصمیم شخصی
بهرامی درباره وضعیت کنونی فضای رسانهای استان نیز گفت: به دلیل فاصله گرفتن از فضای رسانهای استان، در حال حاضر ارزیابی دقیقی از شرایط ندارم و آنقدر از این فضا دور شدهام که گاهی درباره موضوعات رسانهای استان از من سؤال میشود و حتی برای پاسخ دادن باید از دیگران پیگیری کنم یا خودم دوباره موضوع را بررسی کنم.
این روایت، تصویری روشن از مسئلهای ارائه میدهد که شاید کمتر درباره آن صحبت شده است؛ خروج یک خبرنگار از رسانه صرفاً پایان فعالیت یک فرد نیست، بلکه میتواند به معنای از دست رفتن بخشی از تجربه، حافظه خبری، ارتباطات حرفهای و ظرفیت مطالبهگری رسانه باشد.
خبرنگاری که سالها یک حوزه را دنبال کرده، منابع خبری شناختهشده دارد، روند تحولات یک دستگاه یا موضوع را میشناسد و میتواند تغییرات آن را در طول زمان تحلیل کند، با ترک رسانه بخشی از این سرمایه حرفهای نیز از چرخه خبری خارج میشود.
از سوی دیگر، ورود نسل جدید خبرنگاران بدون ارتباط مؤثر با تجربه نسلهای گذشته، میتواند موجب شود بخشی از این دانش و تجربه به نسل جدید منتقل نشود؛ موضوعی که لشکری نیز بر ضرورت تقویت ارتباط میان نسلهای مختلف رسانهای تأکید کرده است.
رسانه قزوین در برابر یک انتخاب
مجموع دیدگاههای این سه خبرنگار نشان میدهد رسانه قزوین در شرایطی قرار دارد که همزمان با چند مسئله مهم روبهرو است؛ از یک سو باید خود را با سرعت تحولات فناوری، شبکههای اجتماعی و ابزارهای جدید تولید محتوا هماهنگ کند و از سوی دیگر باید برای حفظ خبرنگاران حرفهای، شرایط مناسبتری برای ادامه فعالیت آنها فراهم شود.
در چنین شرایطی، جریانسازی خبری، پروندهسازی رسانهای، مطالبهگری مستمر، آموزش خبرنگاران، ارتباط میان نسلهای رسانهای و تقویت همبستگی صنفی میتواند بخشی از مسیر پیشروی رسانههای استان باشد.
لشکری معتقد است امروز در شرایط جنگ رسانهای قرار داریم و رسانهها باید قابلیتهای خود را برای نقشآفرینی در این میدان افزایش دهند. میرزایی نیز بر عبور از خبر دست اول و حرکت به سمت جریانسازی تأکید دارد و بهرامی از سوی دیگر، نسبت به شرایطی هشدار میدهد که خبرنگار را در نهایت میان ماندن در رسانه و انتخاب یک مسیر حرفهای دیگر قرار میدهد.
این سه نگاه در کنار یکدیگر یک پیام مشترک دارد؛ آینده رسانه تنها با افزایش تولید خبر تضمین نمیشود، بلکه نیازمند خبرنگارانی اثرگذار، باانگیزه، آموزشدیده و برخوردار از حداقل حمایتهای حرفهای است.
روز خبرنگار شاید بهترین فرصت برای طرح همین پرسش باشد؛ اینکه اگر خبرنگار قرار است در خط مقدم جنگ روایتها بایستد، برای ماندن، اثرگذاری و ادامه مسیر حرفهای خود چه پشتوانهای دارد؟
پاسخ به این پرسش، نه فقط برای خبرنگاران، بلکه برای آینده رسانه و حتی کیفیت اطلاعرسانی به مردم اهمیت دارد.
💬 نظرات خود را با ما در میان بگذارید