خبرگزاری مهر، گروه استانها: یاسوج را میتوان از روی طبیعتش شناخت، از رودخانه بشار که از دل شهر عبور میکند، از آبشار و تفرجگاههای طبیعی، از دامنههای زاگرس و جنگلهای بلوطی که پیرامون آن را گرفتهاند و از هوایی که قرار بوده یکی از مزیتهای اصلی این شهر کوهستانی باشد.
شهری که بخش مهمی از هویت خود را از طبیعت گرفته و سالهاست با عنوان «پایتخت طبیعت ایران» شناخته میشود، حالا با تصویری متناقض مواجه است، بوی فاضلاب در برخی نقاط شهر، پساب در حاشیه رودخانه و شبکهای که هنوز همه مناطق یاسوج را پوشش نمیدهد.
اینجا دیگر صحبت از یک مشکل ساده خدمات شهری نیست. فاضلاب، وقتی از مسیر شبکه جمعآوری خارج میشود یا پساب بدون مدیریت مناسب در محیط رها میشود، همزمان سلامت مردم، محیط زیست، رودخانه بشار، سیمای شهری و حتی ظرفیت گردشگری یاسوج را نشانه میرود.
مسئله زمانی جدیتر میشود که بدانیم این مشکل تازه به وجود نیامده است. سالها است مسئولان مختلف از توسعه شبکه فاضلاب، ساماندهی منابع آلاینده، ارتقای تصفیهخانه و رفع مشکلات نقاط بحرانی سخن میگویند، اما هنوز بخشی از شهر با این معضل دستوپنجه نرم میکند.
حالا در سال ۱۴۰۵، یک وعده تازه روی میز است، رفع کامل مشکل فاضلاب یاسوج در سال جاری انجام می شود، اما برای مردمی که هر روز در کنار این بوی نامطبوع زندگی میکنند، دیگر وعده کافی نیست، آنچه اهمیت دارد، دیدن نتیجه در کوچه، محله، رودخانه و خیابان است.
شهری گردشگری با مشکلی که نمیتوان پنهانش کرد
یاسوج از معدود شهرهای کشور است که طبیعت، تنها یک ظرفیت جانبی برای آن محسوب نمیشود، طبیعت بخشی از هویت شهر است.
رودخانه بشار از محورهای اصلی طبیعی یاسوج محسوب میشود و حاشیه آن در سالهای اخیر به یکی از کانونهای توسعه فضاهای گردشگری و تفریحی تبدیل شده است. آبشار یاسوج، پارکهای ساحلی، تفرجگاهها و مسیرهای طبیعی اطراف شهر نیز هر ساله میزبان شهروندان و گردشگران هستند، اما همین ظرفیت بزرگ، یک مسئولیت بزرگتر ایجاد میکند.
نمیتوان برای توسعه گردشگری حاشیه بشار هزینه کرد و همزمان اجازه داد نگرانی درباره پساب و فاضلاب در همین محدوده باقی بماند.
گردشگری زمانی رونق میگیرد که شهر برای گردشگر تصویری از پاکیزگی، طبیعت و آرامش داشته باشد، نه اینکه بوی نامطبوع فاضلاب در بخشی از مسیرهای شهری و حاشیه رودخانه، نخستین چیزی باشد که به مشام میرسد.
فاضلاب یاسوج یک مشکل تکعلتی نیست، یک بخش آن به پوشش ناکافی شبکه جمعآوری فاضلاب بازمیگردد، بخشی به کمبود منابع مالی برای توسعه شبکه و تصفیهخانه مربوط است که در برخی مناطق، نبود شبکه باعث استفاده از چاههای خانگی شده و در بخش دیگری نیز موضوع پساب واحدهای صنعتی و برخی مراکز خدماتی مطرح بوده است.
وقتی بوی فاضلاب بخشی از زندگی روزمره میشود
برای شهروندی که صبح از خانه خارج میشود و بوی نامطبوع فاضلاب را در مسیر روزانه خود احساس میکند، آمارهای مربوط به درصد پوشش شبکه چندان تسکیندهنده نیست.
مریم حسینی یکی از شهروندان یاسوج در گفتوگو با خبرنگار مهر میگوید: مشکل فقط این نیست که بوی بد فاضلاب میآید، وقتی این وضعیت در نزدیکی محل زندگی مردم باشد، نگرانی درباره سلامت کودکان و خانواده هم ایجاد میشود.
او ادامه میدهد: هر بار که مسئولان درباره حل مشکل فاضلاب صحبت میکنند، مردم امیدوار میشوند، اما چیزی که برای ما مهم است این است که بالاخره چه زمانی این مشکل از محلهها جمع میشود.
رضا یاری یکی دیگر از شهروندان یاسوج نیز میگوید: یاسوج شهر گردشگری است، وقتی مهمان از شهر دیگری میآید، انتظار دارد طبیعت و هوای خوب ببیند. اینکه در ورودی پارک های یاسوج دریچه تخلیه فاضلاب راه اندازی کرده اند و بوی فاضلاب احساس شود، اصلاً با تصویری که از شهر داریم همخوانی ندارد.
محمد احمدی یکی دیگر از شهروندان به خبرنگار مهر میگوید: سالها است درباره فاضلاب صحبت میشود، مردم دیگر به دنبال وعده جدید نیستند زیرا میخواهند بدانند پروژه چه زمانی اجرا و مشکل چه زمانی برطرف میشود.
این گلایهها یک پیام مشترک دارد: فاضلاب برای مردم یک پروژه روی کاغذ نیست؛ بخشی از کیفیت زندگی روزمره آنهاست.
۳۰ درصد مناطق یاسوج؛ بدون شبکه فاضلاب
بر اساس گزارشی که خبرگزاری مهر در یکم مرداد ۱۴۰۳ منتشر کرد، حدود ۷۰ درصد شبکه فاضلاب شهر یاسوج فعال بوده و حدود ۳۰ درصد مناطق شهر و حاشیههای پرجمعیت آن فاقد شبکه فاضلاب شهری بودند.
محمدصالح پاراد، معاون وقت بهرهبرداری و توسعه شبکههای فاضلاب شرکت آبفای کهگیلویه و بویراحمد، در آن گزارش از مناطقی همچون اکبرآباد، نجفآباد، سروک، سرآبتاوه، چنارستان، شرفآباد، مادوان و بلهزار به عنوان مناطقی نام برده بود که در آن مقطع فاقد شبکه فاضلاب شهری بودند و بخشی از خانوارها از چاههای خانگی برای دفع فاضلاب استفاده میکردند.
این وضعیت در شهری که طی سالهای اخیر توسعه کالبدی قابل توجهی داشته، نشان میدهد توسعه جمعیت و ساختوساز در برخی مناطق از توسعه زیرساخت فاضلاب جلو زده است و در واقع بخشی از مسئله امروز یاسوج، نتیجه سالها توسعه شهری بدون تکمیل همزمان زیرساختهای زیربنایی است.
وعده ماده ۲۳ برای اکبرآباد
در همان گزارش مهر در مرداد ۱۴۰۳، پاراد از دریافت مجوز ماده ۲۳ برای ساخت شبکه فاضلاب اکبرآباد خبر داده بود، به گفته وی، قرار بود فاضلاب این منطقه یا به تصفیهخانه شهر یاسوج متصل شود یا در پاییندست این مناطق، تصفیهخانه جدیدی احداث شود.
برای مناطق مادوان و بلهزار نیز پیگیری برای اعمال ماده ۲۳ و سپس خرید زمین و احداث تصفیهخانه مطرح شده بود، اکنون دو سال از آن اظهارات گذشته است.
بنابراین مطالبه روشن مردم این است که وعده ماده ۲۳ اکبرآباد امروز در چه مرحلهای قرار دارد؟ آیا اعتبار تأمین شده؟ عملیات اجرایی آغاز شده؟ زمین تصفیهخانه مشخص شده یا هنوز در مرحله پیگیری اداری است؟، اینها پرسشهایی است که پاسخ آنها باید با عدد، درصد پیشرفت و زمانبندی روشن به افکار عمومی ارائه شود.
فاضلاب بیمارستان؛ پروندهای که بسته شد
در کنار شبکه فاضلاب شهری، طی سالهای گذشته برخی منابع آلاینده نیز به عنوان منشأ مشکلات زیستمحیطی یاسوج مطرح بودهاند.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به سابقه این موضوع گفت: یکی از موارد مهم، فاضلاب بیمارستان امام سجاد(ع) بوده که سالها مطرح بوده است.
مسلم شریفی در تشریح آخرین وضعیت این موضوع اظهار کرد که با پیگیری دانشگاه علوم پزشکی، استانداری و مجموعه درمان، مشکل فاضلاب بیمارستان امام سجاد(ع) در سال گذشته برطرف شده و اکنون فاضلاب خروجی این بیمارستان از نظر آلایندگی و خطرات انسانی در سطح بسیار پایینی قرار دارد.
وی درباره کارخانه قند نیز گفت این واحد یکی دیگر از موضوعات مطرح در زمینه آلایندگی بوده که اقداماتی برای رفع مشکل آن انجام شده است و در شرایط فعلی آلایندگی ندارد؛ البته کارخانه در زمان اظهارات وی تولیدی نداشته است.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج در عین حال یک نکته مهم را مطرح کرد: محیط زیست و رسانهها باید پیگیر تعهدات و وعدههای دادهشده باشند تا اقدامات آغازشده به نتیجه کامل برسد.
وعدهای که برای سال ۱۴۰۵ داده شد
وی مشکل فاضلاب یاسوج را معضلی چندینساله دانست و گفت: با ورود مجموعههای بهداشت و محیط زیست و تلاش شرکت آب و فاضلاب، بخش قابل توجهی از مشکلات ساماندهی شده است.
اما شریفی تأکید کرد که نمیتوان گفت همه مشکلات به طور کامل برطرف شده است.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج همچنین از نقش حمایت استانداری و دادستانی در تسریع روند ساماندهی فاضلاب سخن گفت و افزود: امیدواریم بتوانیم مشکل فاضلاب شهر یاسوج را در سال جاری به طور کامل حل کنیم.
این جمله اکنون به یکی از مهمترین وعدههای مرتبط با فاضلاب یاسوج تبدیل شده است، زیرا برخلاف وعدههای کلی، این بار یک بازه زمانی مشخص مطرح شده است: سال ۱۴۰۵.
بنابراین در پایان این سال، امکان ارزیابی این وعده وجود دارد، آیا واقعاً مشکل فاضلاب یاسوج حل شده است یا همچنان باید شاهد تکرار همان وعده در سالهای آینده باشیم؟
توسعه فاضلاب بدون اعتبار سنگین ممکن نیست
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب کهگیلویه و بویراحمد، در گفتوگو با خبرنگار مهر، آخرین وضعیت پوشش فاضلاب گفت: پوشش شبکه فاضلاب در شهر یاسوج حدود ۴۶ درصد و میانگین پوشش فاضلاب در کل استان حدود ۳۳ درصد است.
رضا رضایی با بیان اینکه این آمار به خوبی نشان میدهد چرا هنوز بخشی از شهر با مشکل مسئله فاضلاب مواجه است، اظهار کرد: اجرای شبکه فاضلاب هزینهبر و زمانبر است و اعتبارات سالانه پاسخگوی تکمیل همه پروژهها در یک سال نیست و برای توسعه این زیرساخت باید از منابع مختلف اعتباری استفاده شود.
به گفته وی، حدود ۱۹۶ هزار نفر از جمعیت استان تحت پوشش خدمات فاضلاب قرار دارند و نزدیک به ۷۰ هزار مشترک از این خدمات بهرهمند هستند و چهار تصفیهخانه فاضلاب نیز در مدار بهرهبرداری قرار دارد.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب کهگیلویه و بویراحمد درباره مهمترین مانع توسعه شبکه فاضلاب گفت: اجرای شبکه فاضلاب هزینهبر و زمانبر است و اعتبارات سالانه استان برای رفع همه مشکلات کافی نیست.
وی با اشاره به وضعیت یاسوج تصریح کرد که توسعه شبکه نیازمند استفاده از اعتبارات مختلف از جمله اعتبارات متوازن و طرحهای مربوط به محلات است.
رضایی با بیان اینکه فاضلاب یکی از مهمترین اولویتهای شرکت آبفا است، تأکید کرد: توسعه شبکههای جمعآوری و تصفیه فاضلاب مستقیماً با سلامت مردم و حفاظت از محیط زیست ارتباط دارد.
وی همچنین گفت: آینده توسعه شهری در گرو توسعه زیرساختهای فاضلاب است.
این اظهارات نشان میدهد مشکل تنها به عملیات عمرانی محدود نمیشود، بلکه تأمین اعتبار، اولویتبندی پروژهها و استمرار منابع مالی، تعیینکننده سرعت اجرای طرحها است.
رودخانه بشار؛ خط قرمز محیط زیست یاسوج
اما در پرونده فاضلاب یاسوج، شاید حساسترین نقطه، رودخانه بشار باشد، این رودخانه از عناصر اصلی طبیعی شهر محسوب میشود و حاشیه آن در سالهای اخیر به یکی از محورهای توسعه گردشگری یاسوج تبدیل شده است.
در چنین شرایطی، هرگونه ورود پساب آلاینده به رودخانه میتواند تبعاتی فراتر از یک نقطه شهری داشته باشد.
در ۵ خرداد ۱۴۰۴، مدیرکل حفاظت محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد، منشأ بخشی از بوی نامطبوع در محلههای اکبرآباد و نجفآباد یاسوج را تخلیه پساب کارخانه قند عنوان کرده بود، موضوعی که در آن زمان با ورود پساب به سمت رودخانه بشار ارتباط داده شد.
موضوع پساب کارخانه قند در سال ۱۴۰۵ نیز ادامه پیدا کرد و در ۱۰ خرداد ۱۴۰۵ خبرگزاری مهر از گلایه مردم نسبت به بوی نامطبوع پساب در محدوده پل چهارم، کمربندی و حاشیه رودخانه بشار گزارش داد.
مسئولان در این زمینه از ساماندهی حوضچههای پساب و نصب تجهیزات جدید سخن گفتند، اما یک نکته باید روشن باشد:خرید تجهیزات، نصب فیلتر یا اصلاح سیستم، پایان پرونده آلایندگی نیست؛ نتیجه آزمایش و پایش محیط زیست است که باید مشخص کند آیا پساب واقعاً استاندارد شده یا خیر.
کارخانه قند؛ از فیلتر تا کاهش پساب
در سال ۱۴۰۵ نیز اقداماتی برای کاهش آلایندگی کارخانه قند مطرح شده است، از جمله راهاندازی فیلترهای برقی، جداسازی فاضلاب شهرک سازمانی از پساب صنعتی و اصلاح بخشهایی از سامانه فاضلاب کارخانه.
همچنین از راهاندازی فیلترهای ممبران و برنامه کاهش حجم پساب سخن گفته شده است، اما اینجا نیز باید میان کاهش حجم پساب و تصفیه کامل پساب تفاوت قائل شد.
اگر قرار است پرونده کارخانه قند به عنوان یکی از منابع احتمالی بوی نامطبوع و نگرانی زیستمحیطی بسته شود، باید نتیجه پایشهای محیط زیست و آزمایشهای معتبر نیز برای مردم اعلام شود.
تصفیهخانهای که باید با شهر رشد کند
فاضلاب فقط در بیرون از شهر تعیین تکلیف نمیشود، خود تصفیهخانه نیز باید متناسب با توسعه شهر، حجم ورودی فاضلاب و الزامات زیستمحیطی بهروز شود.
رضا رضایی، مدیرعامل آبفای استان، پیشتر بر ارتقای تأسیسات تصفیهخانه فاضلاب یاسوج، بهروزرسانی تأسیسات برقی و هوادهی تأکید کرده بود.
در بازدیدی که در بهمن ۱۴۰۳ از تصفیهخانه فاضلاب یاسوج انجام شد نیز موضوع ارتقای بهرهبرداری و بهبود کیفیت پساب خروجی مورد توجه قرار گرفت و از اجرای طرح کشت عدسک آبی برای ارتقای کیفیت پساب خروجی سخن گفته شد.
بنابراین حتی اگر تمام مناطق شهر به شبکه فاضلاب متصل شوند، پرونده زمانی کامل خواهد شد که تصفیهخانه نیز توان و عملکرد مناسب برای دریافت و تصفیه این حجم فاضلاب را داشته باشد.
یک تناقض بزرگ در شهر گردشگری
یاسوج از یک طرف برای توسعه گردشگری در حاشیه بشار سرمایهگذاری میکند و پروژههای مختلفی برای ایجاد فضای تفریحی و گردشگری در این محدوده دنبال میشود، از سوی دیگر، هنوز نگرانی درباره فاضلاب و پساب در همین محدوده مطرح است و این تناقض باید جدی گرفته شود.
شهر گردشگری فقط با ساخت پارک و مبلمان شهری گردشگری نمیشود، پاکیزگی آب، کیفیت محیط زیست، مدیریت پسماند و فاضلاب نیز بخشی از زیرساخت گردشگری است.
اگر گردشگر در کنار بشار با بوی نامطبوع مواجه شود، همه هزینههای انجامشده برای زیباسازی ساحل نمیتواند این تصویر منفی را بهسادگی جبران کند.
مردم عدد و زمان میخواهند، نه وعده
اکنون چند عدد مهم روی میز قرار دارد: پوشش شبکه فاضلاب یاسوج حدود ۴۶ درصد اعلام شده است، حدود ۱۹۶ هزار نفر در استان تحت پوشش خدمات فاضلاب هستند، حدود ۷۰ هزار مشترک از این خدمات بهره میبرند، چهار تصفیهخانه فاضلاب در مدار بهرهبرداری قرار دارد، برای برخی مناطق فاقد شبکه، از جمله اکبرآباد، مسیر ماده ۲۳ مطرح شده است، مشکل فاضلاب بیمارستان امام سجاد(ع) طبق اعلام معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی برطرف شده است، برای ساماندهی کامل فاضلاب یاسوج نیز وعده حل مشکل در سال ۱۴۰۵ داده شده است ، اما میان این اعداد و وعدهها یک حلقه مفقوده وجود دارد: برنامه اجرایی قابل سنجش.
مطالبه روشن؛ جدول فاضلاب یاسوج منتشر شود
اکنون انتظار میرود شرکت آب و فاضلاب، دانشگاه علوم پزشکی، محیط زیست و استانداری، یک گزارش مشترک و شفاف از وضعیت فاضلاب یاسوج ارائه کنند.
گزارشی که در آن برای هر منطقه مشخص شود:وضعیت شبکه چیست، پروژه در چه مرحلهای است، اعتبار مورد نیاز چقدر است، اعتبار تأمینشده چه میزان است، عملیات اجرایی چه زمانی آغاز میشود، چه میزان پیشرفت دارد و تاریخ بهرهبرداری چه زمانی خواهد بود و در کنار آن، نتایج پایش منابع آلاینده و کیفیت پساب نیز باید به شکل شفاف در اختیار مردم قرار گیرد.
این حداقل چیزی است که میتواند وعده «حل مشکل فاضلاب یاسوج در سال ۱۴۰۵» را از یک جمله مدیریتی به یک برنامه قابل ارزیابی تبدیل کند.
یاسوج نباید پایتخت طبیعت با بوی فاضلاب باشد
فاضلاب یاسوج سالهاست از یک مشکل پنهان به یک مطالبه عمومی تبدیل شده است، بخشی از مشکل به نبود شبکه بازمیگردد، بخشی به محدودیت منابع مالی، بخشی به توسعه سریع شهر و بخشی نیز به منابع آلایندهای که باید به صورت مستمر پایش شوند.
در این میان، شهروندان نباید هزینه ضعف زیرساخت را با تحمل بوی نامطبوع، نگرانی زیستمحیطی و کاهش کیفیت زندگی پرداخت کنند.
یاسوج برای توسعه گردشگری، بیش از هر چیز به حفظ همان چیزی نیاز دارد که گردشگران را به این شهر میکشاند: طبیعت پاک.
رودخانه بشار باید یک ظرفیت گردشگری باشد، نه محل نگرانی از ورود پساب، حاشیه شهر باید محل زندگی و آرامش مردم باشد، نه جایی که بوی فاضلاب، کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهد و عنوان «پایتخت طبیعت ایران» زمانی معنا پیدا میکند که طبیعت شهر در عمل نیز محافظت شود.
اکنون مسئولان وعده دادهاند مشکل فاضلاب یاسوج در سال ۱۴۰۵ به طور کامل حل شود، این بار مردم منتظر وعده تازه نیستند؛ منتظر نتیجهاند، بوی فاضلاب با جلسه و وعده از بین نمیرود؛ شبکه باید ساخته شود، تصفیهخانه باید کار کند، پساب باید پایش شود و تعهدات باید به نتیجه برسد.
یاسوج برای حفظ طبیعت، سلامت شهروندان و جایگاه گردشگری خود، بیش از هر زمان دیگری به پایان دادن به چرخه وعدهها و آغاز فصل اجرای واقعی نیاز دارد.
💬 نظرات خود را با ما در میان بگذارید