خبرگزاری مهر؛ گروه استانها: میراث فرهنگی و آثار باستانی، فراتر از مجموعهای از بناها و اشیای تاریخی، روایتگر هویت، تاریخ و زیست فرهنگی ملتها هستند.
این آثار که طی قرنها شکل گرفتهاند، نهتنها بازتابدهنده گذشته یک جامعهاند، بلکه در شکلگیری آینده آن نیز نقش مهمی ایفا میکنند، در ماه اخیر و همزمان با بروز برخی تنشها و درگیریها و حملات هوایی رژیم صهیونی و آمریکایی به ایران، نگرانیها درباره آسیبدیدن این میراث ارزشمند افزایش یافته است.
در همین راستا، اعضای هیأت علمی دانشگاه کردستان با تأکید بر اهمیت صیانت از آثار تاریخی، نسبت به پیامدهای فرهنگی، اجتماعی و حتی روانی تخریب این میراث هشدار داده و خواستار توجه جدی نهادهای بینالمللی به این مسئله شدهاند.
آثار تاریخی؛ سرمایهای فراتر از زمان
حامد قادرزاده، عضو هیأت علمی این دانشگاه در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به جایگاه آثار تاریخی در جوامع بشری اظهار کرد: آثار باستانی از مهمترین سرمایههای هر کشور محسوب میشوند و بیانگر توانمندیهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی آن جامعه هستند.
وی با تأکید بر نقش این آثار در پیوند میان نسلها افزود: میراث فرهنگی میتواند فاصله میان نسل گذشته و حال را کاهش داده و به تقویت هویت جمعی کمک کند. نسل جدید از طریق این آثار، ارتباط ملموستری با پیشینه تاریخی خود برقرار میکند و این امر در شکلگیری هویت فرهنگی پایدار بسیار مؤثر است.
قادرزاده ادامه داد: آثار تاریخی تنها به یک ملت تعلق ندارند، بلکه بخشی از میراث مشترک بشری به شمار میروند و حفاظت از آنها مسئولیتی جهانی است. از این منظر، هرگونه تعرض به این آثار، نهتنها یک کشور، بلکه جامعه جهانی را متأثر میکند.
ابعاد روانی و اجتماعی تخریب میراث فرهنگی
این عضو هیأت علمی دانشگاه کردستان با اشاره به پیامدهای حمله به اماکن تاریخی گفت: اماکن فرهنگی و گردشگری نماد آرامش، ثبات و حیات یک جامعه هستند و تخریب آنها در جریان درگیریها، آثار روانی گستردهای بر شهروندان، بهویژه غیرنظامیان، برجای میگذارد.
وی افزود: وقتی نمادهای هویتی یک جامعه مورد هدف قرار میگیرند، احساس ناامنی و بیپناهی در میان مردم تقویت میشود این مسئله میتواند به تضعیف انسجام اجتماعی و کاهش امید در جامعه منجر شود.
قادرزاده همچنین با تأکید بر جنبه حقوقی این موضوع تصریح کرد: حمله به زیرساختهای فرهنگی، نقض آشکار قوانین بینالمللی است و بر اساس اصول پذیرفتهشده جهانی، هیچ کشوری حق ندارد در هیچ شرایطی به میراث فرهنگی کشور دیگر تعرض کند.
میراث فرهنگی؛ قربانی منافع تاریخی و استعمار
وی در ادامه با اشاره به پیشینه تاریخی برخی تعرضها به آثار فرهنگی گفت: در طول تاریخ، برخی کشورهای استعمارگر با انتقال آثار تاریخی دیگر ملتها به سرزمین خود، از آنها بهرهبرداری اقتصادی و فرهنگی کردهاند.
حمله به آثار باستانی و تاریخی، در واقع حمله به فرهنگ و هویت یک جامعه است و میتوان آن را مصداقی از جنایت علیه بشریت دانست
قادرزاده خاطرنشان کرد: نمونههایی مانند عمارت خسروآباد، نشاندهنده عمق تاریخی و فرهنگی مناطق مختلف کشور است و حفاظت از چنین آثاری، به معنای پاسداشت هویت و تاریخ یک ملت است.
تخریب آثار باستانی؛ مصداقی از جنایت علیه بشریت
در ادامه این گزارش، بهزاد ایزدی، دیگر عضو هیأت علمی دانشگاه کردستان، با تأکید بر مغایرت تخریب میراث فرهنگی با قوانین بینالمللی اظهار کرد: حمله به آثار باستانی و تاریخی، در واقع حمله به فرهنگ و هویت یک جامعه است و میتوان آن را مصداقی از جنایت علیه بشریت دانست.
وی افزود: میراث فرهنگی استان کردستان هیچگونه کارکرد نظامی ندارد و هدف قرار دادن آن، صرفاً با هدف تضعیف هویت تاریخی و فرهنگی مردم صورت میگیرد.
ایزدی ادامه داد: دشمنان یک ملت، زمانی که نمیتوانند در عرصههای دیگر به اهداف خود دست یابند، تلاش میکنند با تخریب نمادهای فرهنگی، روحیه مردم را تضعیف کرده و حس ناامیدی را در جامعه گسترش دهند.
ضرورت مستندسازی برای پیگیریهای بینالمللی
این استاد دانشگاه با اشاره به اهمیت ثبت و ضبط آثار تاریخی گفت: مستندسازی میراث فرهنگی، از طریق تهیه عکس، فیلم و اسناد مکتوب، میتواند نقش مهمی در حفاظت از این آثار و همچنین پیگیری حقوقی تخریب آنها در مجامع بینالمللی ایفا کند.
وی افزود: این اسناد نهتنها برای نسلهای آینده ارزشمند هستند، بلکه میتوانند بهعنوان مدارکی معتبر در روندهای حقوقی و بینالمللی مورد استفاده قرار گیرند.
حمله به تاریخ؛ تلاش برای حذف هویت فرهنگی
امید عزیزیان، استادیار دانشگاه کردستان نیز در ادامه با تأکید بر ابعاد عمیقتر این مسئله اظهار کرد: حمله به آثار باستانی، تلاشی برای نابودی هویت فرهنگی ملتهاست و نشان میدهد هدف این اقدامات، صرفاً نظامی نیست.
وی افزود: تخریب تاریخ، در واقع نوعی انتقامگیری از ملتی است که حاضر نشده است هویت و استقلال خود را معامله کند. این مسئله نشاندهنده تقابل عمیق با پیشینه تاریخی و تمدنی یک کشور است.
عزیزیان با اشاره به قدمت چند هزار ساله کردستان گفت: این منطقه دارای پیشینهای غنی و ارزشمند است و آسیب به آثار تاریخی آن، خسارتی جبرانناپذیر به فرهنگ و تاریخ کشور وارد میکند.
مسئولیت جامعه جهانی در قبال میراث مشترک
وی در ادامه با انتقاد از سکوت برخی نهادهای بینالمللی تأکید کرد: جامعه جهانی نباید در برابر تخریب میراث فرهنگی سکوت کند، زیرا این آثار بخشی از میراث مشترک بشری هستند.
عزیزیان افزود: نهادهای بینالمللی باید با اتخاذ رویکردی فعالتر، از بروز چنین اقداماتی جلوگیری کرده و در صورت وقوع، با عاملان آن برخورد جدی کنند.
آنچه از اظهارات اعضای هیأت علمی دانشگاه کردستان برمیآید، تأکید بر این واقعیت است که میراث فرهنگی، صرفاً مجموعهای از آثار تاریخی نیست، بلکه بخش جداییناپذیر از هویت، تاریخ و حیات یک ملت به شمار میرود تخریب این آثار، نهتنها خسارتی مادی، بلکه ضربهای عمیق به روح و روان جامعه وارد میکند.
در شرایطی که جهان بیش از هر زمان دیگری به گفتوگو و همزیستی فرهنگی نیاز دارد، حفاظت از میراث فرهنگی میتواند بهعنوان پلی برای ارتباط میان ملتها عمل کند، از اینرو، صیانت از این میراث، نهتنها وظیفه دولتها، بلکه مسئولیتی جهانی است که نیازمند همکاری، هوشیاری و اقدام جدی همه نهادهای بینالمللی و ملی است.
💬 نظرات خود را با ما در میان بگذارید