نظام سلامت در ارائه خدمات بهداشتی و درمانی به مردم جامعه از نقش مهمی برخوردار می‌باشد. یک سیستم بهداشتی می‌تواند دسترسی افراد را به خدمات درمانی مناسب فراهم نماید. همه‌ی افراد باید حق دسترسی به خدمات درمانی و مراقبت‌های بهداشتی را داشته باشند. با این حال بسیاری از آنها در سراسر جهان، از این حق محروم هستند.

نظام سلامت چیست؟

نظام سلامت (Health System یا Health Care System) یا سیستم مراقبت بهداشتی، سازمانی متشکل از موسسات، افراد و منابعی مالی می‌باشد که خدمات بهداشتی و مراقبت‌های بهداشتی را ارائه می‌دهد. از طریق نظام سلامت می‌توان خدمات بهداشتی را به خوبی ارائه کرد. از نحوه تامین مالی آنها گرفته تا نیروی کار، امکانات و تجهیزات، یک سیستم بهداشتی قوی تضمین می‌کند که همه افراد می‌توانند بدون مشکل مالی به مراقبت‌های بهداشتی با کیفیت بالا دسترسی داشته باشند.

پیامدهای نبودن نظام سلامت

جامعه‌ای که از یک سیستم بهداشتی قوی برخوردار نباشد و یا نظام سلامت ضعیفی داشته باشد، با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم خواهد کرد. در ذیل، برخی از این مشکلات بیان می‌شود:

• عدم وجود امکانات بهداشتی مناسب

در صورت نبودن نظام سلامت و یا ضعیف بودن آن، جامعه از داشتن امکانات بهداشتی مناسب محروم خواهد بود. بنابراین، در جایی که باید این امکانات بیشتری برای بهبود وضعیت درمانی و بهداشتی وجود داشته باشد و مورد نیاز است، جامعه از داشتن آنها محروم خواهد شد. نبودن امکانات مناسب به ویژه در مناطق روستایی و دورافتاده که فاصله‌ی زیادی با شهرها دارند، مشکلات زیادی را ایجاد خواهد کرد.

• کمبود پرسنل بهداشت و درمان

کمبود پرسنل بهداشت و درمان یکی دیگر از پیامدهای نداشتن سیستم بهداشتی می‌باشد. جامعه‌ای که از داشتن چنین افرادی بی‌بهره است، قادر به ارائه‌ی مراقبت‌های بهداشتی مناسب، با کیفیت بالا یا خدمات حیاتی نخواهد بود.

• ارائه‌ خدمات بی ‌کیفیت

ارائه‌ی خدمات بی‌کیفیت باعث بی اعتمادی و سوء ظن افراد جامعه می‌شود و آنها را از جستجوی برای درمان و مراقبت‌های بهداشتی لازم باز می دارد. خدمات ضعیف بهداشتی و درمانی، بیماری‌ها و مرگ و میرهای ناشی از آنها را افزایش می‌دهد و خسارت‌ها و ضررهای جبران ناپذیری را وارد می‌کند.

• افزایش هزینه‌ها

یکی دیگر از پیامدهای عدم وجود سیستم بهداشتی، افزایش‌ هزینه‌های بهداشتی و درمان می‌باشد. این امر باعث می‌شود که بسیاری از مردم از خدمات بهداشتی و درمانی محروم شوند و آنها را از جستجوی برای دریافت مراقبت‌های بهداشتی باز می‌دارد.

اهداف نظام سلامت

این نظام اهدافی را دنبال می‌کند که برای جامعه و افراد آن بسیار اثر گذار می‌باشد و پیامدهای مثبتی را به دنبال دارد. در ادامه به برررسی این اهداف می‌پردازیم و آنها را بررسی می‌نماییم.

• ارتقاء سلامت در جامعه: ارتقاء سلامت در جامعه و بهبود کیفیت زندگی افراد از مهمترین اهداف نظام سلامت می‌باشد. این امر می‌تواند از طریق ارائه‌ی خدمات درمانی و آموزش‌های بهداشتی صورت بگیرد.
• پیشگیری از بیماری‌ها: یکی دیگر از اهداف سیستم بهداشتی، پیشگیری از انواع بیماری‌‌ها و کاهش ابتلاء به آنها می‌باشد. نظام سلامت از طریق واکسیناسیون و افزایش آگاهی می‌تواند از شیوع و گسترش بسیاری از بیماری جلوگیری کند و پیامدهای آن را کاهش دهد. بنابراین، از نقش مهمی در پیشگیری از بیماری‌ها برخوردار می‌باشد.
• ارائه‌ی خدمات درمانی مناسب: ارائه‌ی خدمات درمانی با کیفیت یکی دیگر از اهداف نظام سلامت می‌باشد. این نظام می‌تواند از طریق بهبود خدمات پزشکی و در دسترس قرار دادن و همچنین ارتقاء امکانات بهداشتی، باعث ارتقاء کیفیت خدمات رسانی شود و آن را بهبود ببخشد.
• تدوین برنامه‌های بهداشتی: سیستم بهداشتی با تدوین و اجرای برنامه‌‌ها و سیاست‌های بهداشتی، می‌تواند به بهبود وضعیت سلامت افراد جامعه و ارتقاء کیفیت خدمات بهداشتی و درمانی کمک نماید.