بررسی پیوند هنر و پزشکی در نشست
((روشهای نوین آموزش اخلاق پزشکی))
نشست هم اندیشی و بازآموزی اخلاق حرفه ای با موضوع “روش های نوین در آموزش اخلاق پزشکی”، با اکران مستند «چیزی در این قفس خالی» در سازمان نظام پزشکی برگزار شد
انجمن علمی اخلاق پزشکی ایران این هفته میزبان جمعی از اساتید، پزشکان و مدیران آموزش پزشکی بود تا به تماشای مستند «چیزی در این قفس خالی» بنشینند؛ اثری به کارگردانی محمد کیاسالار.
این مستند که الهامگرفته از رابطه تأملبرانگیز ونسان ونگوگ با پزشک معالجش، دکتر گاشه، است، نگاهی نو به پیوند میان هنر و پزشکی دارد و پرسشهایی ژرف درباره شیوههای آموزش پزشکی مطرح میکند.
این جلسه روز پنجشنبه ۹ بهمنماه ۱۴۰۴ در سالن اجتماعات سازمان نظام پزشکی برگزار شد و فرصتی فراهم آورد تا حاضران به بررسی این پرسش کلیدی بپردازند که چگونه میتوان از ظرفیتهای هنرهای تجسمی برای ارتقای آموزش پزشکی بهره گرفت.
در نشست نقد و بررسی پس از نمایش فیلم، دکتر سعید بیرودیان، مدیر دبیرخانه اخلاق سازمان نظام پزشکی و رییس انجمن علمی اخلاق پزشکی ایران، ضمن تحسین این اثر، هنر را ابزاری مؤثر برای انتقال مفاهیم پیچیده انسانی دانست و گفت: بسیاری از ما، هنر را موضوعی مجزا از پزشکی میدانیم، در حالی که هنر میتواند در تفهیم مفاهیم به دانشجویان و حتی بیماران نقش بسزایی داشته باشد. وی در توضیحاتی بر نقش هنر در ارتقای کیفیت خدمات پزشکی از طریق تقویت توانمندیهای حرفهای پزشکان و نیز تاثیر متقابل هنر به معنای عام و اخلاق پزشکی به عنوان بخشی جداییناپذیر از حرفه پزشکی، تاکید کرد.
دکتر محمد کیاسالار، کارگردان و مستند ساز نیز با اشاره به روش VTS (Visual Thinking Strategies) افزود: در این شیوه، تمرکز بر هنرهای تجسمی ـ بهویژه نقاشی کلاسیک ـ است تا از طریق آن مهارتهای دیداری و تحلیلی دانشجویان تقویت شود.
سپس دکتر حمیدرضا نمازی، رئیس موزه ملی تاریخ علوم پزشکی ایران، به دو رویکرد متفاوت نسبت به بهرهگیری از هنر در سلامت اشاره کرد و گفت: برخی افراد از هنر در حوزه سلامت بهصورت موردی استفاده میکنند، اما گروهی دیگر آموزههای هنری را بهطور عمیق و تلفیقی در مسیر درمان به کار میگیرند. وی با تأکید بر پیوند تاریخی میان هنر و سلامت اظهار داشت: رشد موسیقی در ایران تا حد زیادی مرهون تلاشهای فعالان حوزه سلامت است. برای نمونه، فرخ شادان، فیلسوف موسیقی، در دهه ۴۰ خورشیدی بنیانهای فلسفه موسیقی را در کشور تبیین کرد.
دکتر نمازی به سنت ۶۰ ساله نقاشی در بیمارستان روزبه برای درمان بیماران مبتلا به اختلالات روانی اشاره کرد و افزود: بر این باورم که بخشی از رشد ادبیات نیز مدیون پزشکی و حوزه سلامت است. حتی در دوران ریاست دکتر سیاسی در دانشگاه تهران، جلسات مشترکی میان دانشجویان ادبیات و پزشکی برگزار میشد.
در ادامه، دکتر مجیدرضا خلجزاده، پزشک و متخصص اخلاق پزشکی و دبیر کمیته اخلاق بالینی دانشگاه علوم پزشکی ایران، هنر را ابزاری مؤثر در ترویج اخلاق در جامعه دانست و گفت: میتوان از سینما بهعنوان پلی ارتباطی میان پزشکان و گیرندگان خدمت استفاده کرد، چراکه زبان هنر، زبان مشترک ما با مردم است.
او همچنین VTS را مدیایی ارزشمند برای فرهنگسازی خواند و افزود: توضیح مفاهیمی مانند همدلی و همدردی برای فراگیران اغلب دشوار است، اما همین مفاهیم از طریق یک سکانس فیلم بهسادگی منتقل میشوند.
در پایان، دکتر سروش زرینی متخصص جراح عمومی، کارگردان و نمایشنامهنویس، مستند «چیزی در این قفس خالی» را اثری شریف خواند و گفت: هر دانشجوی پزشکی که به هنر علاقهمند است، باید همزمان با آموزش پزشکی، هنر را نیز دنبال کند؛ چراکه هنر اصل است، نه حاشیه اما متأسفانه هنوز فاصله زیادی میان فضای آکادمیک پزشکی و هنر وجود دارد. وی افزود: وقتی با هنر آشنا میشوید، بهعنوان پزشک، درد را بهتر درک میکنید. ایشان در خاتمه با اشاره به تئاتری با عنوان “کاما” که چند ماه قبل به کارگردانی ایشان در باغ کتاب تهران به روی صحنه رفت و با پرداختن به موضوع ملاحظات اخلاقی در پایان حیات، مخاطبان زیادی را مجذوب خود ساخت، افزود: زبان هنر برای انتقال مفاهیم اخلاقی به جامعه ارائه کنندگان و گیرندگان خدمات سلامت می تواند جایگاه و کاربرد وسیع تری در کشورمان پیدا کند.
لازم به ذکر است مستند «چیزی در این قفس خالی» پیشتر در رویدادهایی چون روز پزشک در موزه سینما، نشستهای تخصصی فرهنگستان علوم پزشکی (کارگروه آموزش و اخلاق پزشکی)، کنگره سالانه روانپزشکی، موزه هنرهای معاصر، دانشگاههای علوم پزشکی ایران و البرز و نیز چند دانشگاه خارجی به نمایش درآمده و با استقبال زیادی روبهرو شده است.
💬 نظرات خود را با ما در میان بگذارید