خبرگزاری مهر – گروه استانها: سراب نیلوفر یکی از شناختهشدهترین جاذبههای طبیعی استان کرمانشاه، سالهاست با تصویر چشمنواز گلهای نیلوفر آبی و طبیعت منحصربهفرد خود در ذهن گردشگران داخلی و خارجی جای گرفته است؛ مجموعهای طبیعی که فراتر از یک مقصد تفریحی، بخشی از هویت زیستمحیطی و فرهنگی کرمانشاه به شمار میرود و اکنون با برنامهریزیهای انجام شده در مسیر احیا، حفاظت و توسعه گردشگری پایدار قرار گرفته است.
این سراب که در نزدیکی شهر کرمانشاه واقع شده، به دلیل وجود پوشش ارزشمند گیاه نیلوفر آبی، چشمانداز طبیعی کمنظیر و قرار گرفتن در کنار دیگر ظرفیتهای تاریخی و گردشگری استان، همواره یکی از مقاصد مهم گردشگران بوده است. ترکیب آب زلال، طبیعت آرام، تنوع زیستی و پیوند این مجموعه با فرهنگ و خاطرات مردم منطقه، سراب نیلوفر را به یکی از نمادهای گردشگری کرمانشاه تبدیل کرده است.
با این حال، این میراث طبیعی در سالهای اخیر با چالشهایی همچون کاهش منابع آبی، خشکسالی، افت سطح آبهای زیرزمینی، تغییرات اقلیمی، برداشتهای غیرمجاز و توسعه گردشگری بدون رعایت ظرفیتهای زیستمحیطی مواجه شده است؛ چالشهایی که ضرورت نگاه علمی، مدیریتی و هماهنگ برای حفظ این اکوسیستم ارزشمند را بیش از گذشته نمایان کرده است.
سراب نیلوفر تنها یک جاذبه گردشگری نیست؛ بلکه یک زیستبوم ارزشمند آبی است که نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی منطقه دارد. حضور گونههای مختلف پرندگان آبزی و کنارآبزی، ماهیان بومی، دوزیستان، خزندگان و گیاهان آبزی، اهمیت اکولوژیکی این منطقه را دوچندان کرده است.
در سالهای گذشته، کاهش دبی منابع تغذیهکننده سراب و افت کیفیت زیستگاه، نگرانیهایی را درباره آینده این اکوسیستم ایجاد کرد، اما همزمان با افزایش توجه دستگاههای مسئول، برنامههایی برای مدیریت منابع آب، حفاظت از حریم طبیعی، کنترل برداشتها، کاهش فشارهای انسانی و بازگرداندن رونق گردشگری این مجموعه در دستور کار قرار گرفته است.
ادارهکل حفاظت محیط زیست استان کرمانشاه بر ضرورت مدیریت یکپارچه این مجموعه تأکید دارد؛ چراکه حفظ سراب نیلوفر نیازمند همکاری مجموعهای از دستگاهها از جمله آب منطقهای، منابع طبیعی، میراث فرهنگی، دستگاههای اجرایی و مشارکت مردم محلی است. بدون هماهنگی میان این بخشها، مقابله با مشکلاتی مانند کاهش منابع آب و تهدیدهای زیستمحیطی امکانپذیر نخواهد بود.
در کنار موضوع حفاظت، توسعه زیرساختهای گردشگری نیز به عنوان یکی از اولویتهای مهم برای آینده سراب نیلوفر مطرح است. تکمیل امکانات رفاهی، ایجاد فضاهای خدماتی، توسعه اقامتگاهها، ساماندهی بازارچهها و فراهم کردن زمینه حضور سرمایهگذاران بخش خصوصی، میتواند این مجموعه را به مقصدی کاملتر برای گردشگران تبدیل کند.
سراب نیلوفر امروز در نقطهای قرار گرفته که با ترکیب حفاظت محیط زیست و توسعه اصولی گردشگری میتواند بار دیگر به یکی از برندهای مهم گردشگری کرمانشاه تبدیل شود؛ مسیری که نه تنها به حفظ یک میراث طبیعی ارزشمند کمک میکند، بلکه زمینه اشتغال، رونق اقتصادی و معرفی ظرفیتهای استان را نیز فراهم خواهد کرد.
سراب نیلوفر نیازمند مدیریت مشترک برای حفظ یک اکوسیستم ارزشمند
ثریا قربانی، معاون محیط زیست طبیعی ادارهکل حفاظت محیط زیست استان کرمانشاه در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به اهمیت زیستمحیطی سراب نیلوفر اظهار کرد: این مجموعه یکی از ارزشمندترین اکوسیستمهای آب شیرین استان کرمانشاه است و اهمیت آن تنها به جنبه گردشگری محدود نمیشود، بلکه از نظر تنوع زیستی و نقش اکولوژیکی نیز جایگاه ویژهای دارد.
وی افزود: شاخصترین گونه گیاهی این سراب، نیلوفر آبی سفید است که نام مجموعه نیز از آن گرفته شده و ارزش اکولوژیکی، ژنتیکی و چشمانداز طبیعی بالایی دارد. همچنین گیاهانی مانند نی، جگن و لویی در تثبیت بستر، بهبود کیفیت آب و ایجاد زیستگاه برای گونههای مختلف نقش دارند.
قربانی با بیان اینکه سراب نیلوفر زیستگاه گونههای مختلف جانوری است، گفت: پرندگان آبزی و کنارآبزی مانند حواصیل، مرغابی، چنگر و آبچلیک، همچنین انواع دوزیستان، خزندگان، ماهیان بومی و بیمهرگان آبزی در این اکوسیستم حضور دارند.
وی با اشاره به تهدیدهای موجود برای این زیستبوم تصریح کرد: کاهش آبدهی چشمهها، خشکسالی، برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی، ورود آلایندهها و گردشگری بدون مدیریت از مهمترین عواملی است که کیفیت زیستگاه سراب نیلوفر را تحت تأثیر قرار داده است.
معاون محیط زیست طبیعی ادارهکل حفاظت محیط زیست استان کرمانشاه ادامه داد: حفاظت از این مجموعه بدون مدیریت یکپارچه امکانپذیر نیست، چراکه هر دستگاه بخشی از مسئولیت را بر عهده دارد و باید با همکاری مشترک برای حفظ این سرمایه طبیعی اقدام شود.
وی گفت: ادارهکل حفاظت محیط زیست مسئول پایش وضعیت اکولوژیکی و حفاظت از تنوع زیستی، شرکت آب منطقهای مسئول مدیریت منابع آب و تأمین حقآبه زیستمحیطی، منابع طبیعی متولی حفاظت از حوزه آبریز و میراث فرهنگی مسئول ساماندهی گردشگری و زیرساختهای مرتبط است.
قربانی خاطرنشان کرد: پیگیری مسدود کردن چاههای غیرمجاز، تجهیز چاههای مجاز به کنتور هوشمند، کاهش کشت محصولات آببر و رعایت الگوی کشت از جمله اقداماتی است که برای حفاظت از منابع آبی این منطقه دنبال میشود.
توسعه گردشگری پایدار؛ چشمانداز آینده سراب نیلوفر
سیدمحمدامین حسینی، مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری استان کرمانشاه در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به جایگاه سراب نیلوفر در گردشگری استان اظهار کرد: این مجموعه به عنوان یک برند گردشگری و نماد زیبایی و مقاومت شناخته میشود و فرش گل نیلوفر یکی از مهمترین ویژگیهایی است که آن را از سایر سرابهای استان متمایز کرده است.
وی افزود: مهمترین برنامه توسعهای در این مجموعه، ایجاد زیرساختهای مناسب رفاهی و فراهم کردن زمینه توسعه گردشگری پایدار است که شامل تکمیل زیرساختها، ایجاد اقامتگاه، سالنهای خدماتی و پذیرایی، بازارچهها و مجموعههای تفریحی متناسب با فرهنگ منطقه خواهد بود.
حسینی با بیان اینکه بخشی از زیرساختهای اولیه این مجموعه در سالهای گذشته کامل نشده بود، گفت: پس از حدود ۳۰ سال، در تیرماه ۱۴۰۵ انشعاب آب شرب مجموعه منتقل و نصب شد و تلاش میشود با همکاری دستگاههای مرتبط، سایر زیرساختهای ضروری از جمله گاز شهری نیز فراهم شود.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری استان کرمانشاه ادامه داد: برای جذب سرمایهگذار بستههای سرمایهگذاری مناسبی تهیه شده و با تکمیل زیرساختها، زمینه حضور سرمایهگذاران بخش خصوصی بیش از گذشته فراهم خواهد شد.
وی تأکید کرد: توسعه گردشگری پایدار تنها یک شعار نیست، بلکه هدفی عملیاتی است که نیازمند ایجاد امکانات مناسب همراه با رعایت اصول حفاظتی و زیستمحیطی است.
حسینی با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی و گردشگری استان افزود: کرمانشاه به عنوان یکی از شهرهای خلاق غذا در کشور، همچنین با برخورداری از ظرفیتهای صنایع دستی، محصولات کشاورزی، فرهنگ غنی کردی و جاذبههای تاریخی، میتواند جشنوارهها و رویدادهای متنوعی را در مجموعه سراب نیلوفر برگزار کند.
وی گفت: شرکت توسعه گردشگری با همکاری دستگاههای مرتبط در حال بازسازی و ترمیم این مجموعه است و با حمایتهای انجام شده، روند احیای سراب نیلوفر با جدیت دنبال میشود.
مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری استان کرمانشاه خاطرنشان کرد: نزدیکی سراب نیلوفر به شهر کرمانشاه، مسیر کربلا، مجموعههای تاریخی طاقبستان و بیستون، ظرفیت ارزشمندی برای تعریف تورهای گردشگری یکروزه و معرفی این مجموعه به گردشگران داخلی و خارجی ایجاد کرده است.
سراب نیلوفر امروز در مسیر تازهای از احیا و بازآفرینی قرار گرفته است؛ مسیری که با تلفیق حفاظت از طبیعت، تکمیل زیرساختها، جذب سرمایهگذاری و توسعه گردشگری پایدار میتواند بار دیگر این نگین آبی کرمانشاه را به جایگاه شایسته خود بازگرداند. اگر همکاری دستگاههای مسئول، مشارکت مردم و نگاه علمی به مدیریت منابع ادامه یابد، سراب نیلوفر میتواند به یکی از مقاصد مهم گردشگری غرب کشور تبدیل شود؛ مقصدی که هم زیباییهای طبیعی کرمانشاه را روایت میکند و هم فرصتی تازه برای رونق اقتصادی، اشتغال و تجربهای ماندگار برای گردشگران فراهم میآورد.
💬 نظرات خود را با ما در میان بگذارید