خبرگزاری مهر- گروه استانها: زاگرس همیشه با آتش غریبه نبوده است؛ تابستان که میرسد، کوهها بوی علف خشک میگیرند و باد، کوچکترین جرقه را کیلومترها جابهجا میکند. اما آنچه امسال جنگلهای لرستان را نگرانکنندهتر از همیشه کرده، تناقضی تلخ است؛ وفور باران.
بارندگیهای گسترده امسال، دامنهها را سرسبزتر از سالهای گذشته کرده است. مراتع جان گرفتهاند، علفها بلندتر شدهاند و پوشش گیاهی، چهرهای فریبنده به طبیعت داده است. اما همین سبزیِ امروز، میتواند سوختِ آتشهای فردا باشد.
در لرستان، بسیاری از آتشسوزیهای بزرگ دقیقاً پس از سالهای پربارش رخ دادهاند؛ زمانی که گرمای ممتد تابستان، پوشش گیاهی انبوه را به انبار باروت تبدیل میکند.
تابستان گرم و نگرانی جنگلها
اکنون کارشناسان هواشناسی از تابستانی طولانی و گرم سخن میگویند؛ فصلی که احتمال تداوم موجهای گرما در آن بالاست و دمای هوا در بسیاری از نقاط استان، بالاتر از میانگین بلندمدت خواهد بود.
معنای این پیشبینی برای جنگلها روشن است: علفهای سبز بهتدریج زرد میشوند، رطوبت خاک کاهش مییابد و هر بیاحتیاطی انسانی میتواند آغاز یک بحران باشد.
بحرانی که لرستان پیشتر نیز آن را تجربه کرده است؛ از دامنههای سوخته خرمآباد و کوهدشت گرفته تا جنگلهایی که پس از چند روز حریق، تنها خاکسترشان باقی ماند.
در بسیاری از این آتشسوزیها، نیروهای منابع طبیعی و محیط زیست، ساعتها در شیبهای سختگذر با کمترین امکانات جنگیدهاند؛ با دمندههای فرسوده، خودروهای محدود و نیروهایی که تعدادشان هیچ تناسبی با وسعت جنگلها ندارد.
لرستان برای تابستانِ پیشِ رو آماده است؟
در استانی با بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار جنگل، هنوز تعداد نیروهای حفاظتی بسیار کمتر از استانداردهای لازم است. بسیاری از مناطق صعبالعبورند و آتش، سریعتر از امکانات اطفا حرکت میکند. همین مسئله باعث شده که هر تابستان، بخشی از زاگرس میان شعلهها گرفتار شود؛ شعلههایی که خاموش کردنشان گاهی روزها طول میکشد و اثرشان سالها باقی میماند.
اما مسئله فقط کمبود تجهیزات نیست. آنگونه که مسئولان میگویند، تقریباً تمام آتشسوزیهای لرستان منشأ انسانی دارند؛ از آتشزدن بقایای مزارع و اختلافات محلی گرفته تا سهلانگاری گردشگران و عبور دامداران. یعنی زاگرس، بیش از آنکه قربانی طبیعت باشد، قربانی رفتار انسان است.
در چنین شرایطی، جنگلهای لرستان وارد تابستانی شدهاند که بسیاری آن را «فصل بحران» میدانند؛ فصلی که در آن، هم پوشش گیاهی انبوه وجود دارد، هم گرمای ممتد، هم کمبود امکانات و هم احتمال بالای خطای انسانی. ترکیبی که میتواند از هر ارتفاع زاگرس، کانونی برای حریق بسازد.
اکنون پرسش اصلی این نیست که آیا آتشسوزی رخ میدهد یا نه؛ پرسش این است که آیا لرستان برای تابستانِ پیشِ رو آماده است؟ آیا میتوان پیش از برخاستن نخستین دود، آتش را مهار کرد؟
بارانی که میتواند آتش بیاورد
بهروز مرادپور، مدیرکل هواشناسی لرستان، معتقد است امسال استان یکی از متفاوتترین سالهای بارشی خود را پشت سر گذاشته است؛ سالی که پس از مدتها، تراز بارندگی لرستان نهتنها منفی نبود، بلکه از میانگین بلندمدت نیز عبور کرد.
او به مهر میگوید در حالیکه حدود ۱۵ استان کشور همچنان درگیر خشکسالیاند، لرستان امسال جزو پربارشترین استانهای کشور بوده و میانگین بارشها در سال زراعی به حدود ۵۱۶ میلیمتر رسیده است؛ رقمی که نسبت به سال گذشته، حدود ۶۴ درصد افزایش نشان میدهد.
به گفته مرادپور، این نخستینبار پس از سالهاست که میزان بارش استان نسبت به میانگین بلندمدت، روندی مثبت پیدا کرده و حدود چهار درصد افزایش را ثبت کرده است.
«شولآباد»؛ رکورددار بارش
مدیرکل هواشناسی لرستان از «شولآباد» بهعنوان پربارشترین نقطه استان در سال زراعی جاری نام میبرد؛ منطقهای که بیش از هزار و ۱۱۶ میلیمتر بارش را تجربه کرده است.
اما او در عین حال تأکید میکند که همه این بارندگیها الزاماً به سود لرستان تمام نمیشود. به گفته مرادپور، بخشی از روانآبهای حاصل از این بارشها، در نهایت به حوضههای خارج از استان منتقل میشود و سهم اصلی آن به استانهایی مانند اصفهان و قم میرسد.
مرادپور در ادامه، از چهره دیگری از تابستان پیشرو سخن میگوید؛ تابستانی که قرار نیست فقط گرم باشد، بلکه به گفته او، احتمال تداوم و پشتسرهمآمدن موجهای گرما در آن بسیار بالاست.
او با اشاره به مدلهای فصلی هواشناسی توضیح میدهد که از خرداد تا پایان شهریور، میانگین دمای لرستان بین نیم تا دو درجه سانتیگراد بیشتر از شرایط نرمال خواهد بود؛ افزایشی که شاید در ظاهر عدد بزرگی به نظر نرسد، اما در مقیاس اقلیمی و برای جنگلها و مراتع، میتواند تعیینکننده باشد.
خطر در «تداوم گرما» است
مدیرکل هواشناسی لرستان میگوید مسئله اصلی، صرفاً شکستهشدن رکوردهای دمایی نیست؛ بلکه تداوم روزهای گرم و حاکمیت طولانیمدت موجهای گرماست.
به گفته او، ممکن است بسیاری از نقاط استان در تابستان امسال رکورد تاریخی دما را ثبت نکنند، اما استمرار گرما و تکرار پیدرپی روزهای داغ، شرایط را برای خشکشدن پوشش گیاهی و افزایش خطر حریق بهشدت مهیا میکند.
مرادپور یادآور میشود که در سالهای اخیر، دامنه موجهای گرما حتی تا پایان شهریورماه نیز ادامه داشته و همین مسئله، فشار مضاعفی بر منابع طبیعی استان وارد کرده است.
وقتی سبزیِ بهار، سوختِ تابستان میشود
او معتقد است ترکیب بارشهای گسترده بهاری با گرمای طولانی تابستان، همان نقطهای است که میتواند لرستان را وارد فصل پرخطر آتشسوزی کند.
به گفته مدیرکل هواشناسی، بارندگیهای مناسب امسال باعث شکلگیری پوشش وسیع گیاهی در مراتع و جنگلها شده؛ پوششی که اکنون سبز و زنده است، اما با تداوم گرما، بهتدریج خشک خواهد شد و به بستری مستعد برای گسترش آتش تبدیل میشود.
مرادپور هشدار میدهد که در چنین شرایطی، کوچکترین جرقه میتواند آغازی برای حریقهای گسترده باشد؛ حریقهایی که در صورت وزش باد و استمرار گرما، مهار آنها دشوارتر از همیشه خواهد شد.
زاگرس در وضعیت هشدار
شیرزاد نجفی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان، معتقد است شرایط امسال جنگلها و مراتع استان، یکی از حساسترین وضعیتهایی است که طی سالهای اخیر تجربه شده است.
شرایط امسال جنگلها و مراتع استان، یکی از حساسترین وضعیتهایی است که طی سالهای اخیر تجربه شده است
او به مهر میگوید بارندگیهای گسترده اواخر سال گذشته و ماههای ابتدایی امسال، اگرچه باعث رشد قابل توجه پوشش گیاهی شده، اما همین مسئله اکنون جنگلها و مراتع را در وضعیتی «شکننده و بسیار حساس» قرار داده است؛ شرایطی که به گفته او، در دستکم ۱۵ سال اخیر کمسابقه بوده است.
نجفی تأکید میکند که موضوع آتشسوزی دیگر صرفاً دغدغه منابع طبیعی نیست و همه دستگاههای اجرایی، بهویژه فرمانداران، باید آن را بهعنوان یک اولویت جدی مدیریت بحران دنبال کنند.
استانی با سنگینترین بار حفاظت
مدیرکل منابع طبیعی لرستان با اشاره به جایگاه ویژه استان در ناحیه رویشی زاگرس، میگوید لرستان یکی از متراکمترین پوششهای جنگلی کشور را در اختیار دارد.
به گفته او، در حالیکه میانگین جنگل در سطح کشور حدود هفت درصد است، این عدد در لرستان به حدود ۴۲ درصد میرسد؛ آماری که هم یک ظرفیت مهم زیستمحیطی محسوب میشود و هم مسئولیت حفاظت از عرصههای طبیعی را سنگینتر میکند.
نجفی توضیح میدهد که از مجموع بیش از دو میلیون و ۲۶۵ هزار هکتار اراضی ملی استان، بیش از یک میلیون و ۲۱۷ هزار هکتار جنگل و حدود یک میلیون و ۴۸ هزار هکتار مرتع است؛ وسعتی که لرستان را به یکی از مهمترین کانونهای طبیعی زاگرس تبدیل کرده است.
او همچنین از الیگودرز بهعنوان شهرستان دارای بیشترین عرصه منابع طبیعی نام میبرد و میگوید پس از آن، خرمآباد، کوهدشت و دلفان بیشترین سهم را از جنگلها و مراتع استان دارند.
جنگلهای وسیع، امکانات محدود
نجفی در عین حال هشدار میدهد که امکانات و نیروهای حفاظتی موجود، تناسبی با این حجم از عرصههای طبیعی ندارد.
او میگوید بخش زیادی از تجهیزات اطفای حریق در لرستان فرسوده و محدود است و کمبود نیروی انسانی نیز به یکی از چالشهای اصلی حفاظت از جنگلها تبدیل شده؛ موضوعی که در صورت وقوع حریقهای گسترده، میتواند روند مهار آتش را دشوارتر کند.
جنگلبانی با کمترین نیرو
نجفی میگوید استاندارد حفاظت از جنگلها ایجاب میکند که به ازای هر هزار هکتار، دستکم یک نیروی حفاظتی وجود داشته باشد؛ اما در لرستان، شرایط فاصله زیادی با این معیار دارد.
در حال حاضر برای هر ۲۲ هزار هکتار از عرصههای طبیعی استان، تنها یک نیروی حفاظتی فعالیت میکند؛ موضوعی که عملاً کنترل و پایش مداوم جنگلها را دشوار کرده است
به گفته او، در حال حاضر برای هر ۲۲ هزار هکتار از عرصههای طبیعی استان، تنها یک نیروی حفاظتی فعالیت میکند؛ موضوعی که عملاً کنترل و پایش مداوم جنگلها را دشوار کرده است.
مدیرکل منابع طبیعی لرستان با اشاره به کمبود شدید نیرو در این حوزه، میگوید مجموعه منابع طبیعی استان دستکم با کمبود ۱۵۶ نیروی حفاظتی مواجه است؛ کمبودی که در فصل آتشسوزی، فشار مضاعفی بر نیروهای موجود وارد میکند.
او در ادامه، از وضعیت تجهیزات اطفای حریق نیز انتقاد میکند و میگوید بخش قابل توجهی از خودروها و امکانات موجود، فرسوده و ناکارآمدند.
آماری نگرانکننده از حریق در زاگرس
مدیرکل منابع طبیعی لرستان، آتشسوزی را یکی از مهمترین تهدیدهای پیش روی جنگلها و مراتع استان میداند؛ تهدیدی که در کنار آفات و بیماریهای جنگلی، هر سال بخشی از پوشش طبیعی زاگرس را از بین میبرد.
او با اشاره به آمارهای جهانی توضیح میدهد که سالانه حدود یک درصد از جنگلهای جهان دچار حریق میشوند، اما در ایران، بهطور متوسط از هر ۷۰۰ هکتار جنگل، یک هکتار طعمه آتش میشود؛ رقمی که نشاندهنده شدت آسیبپذیری جنگلهای کشور است.
نجفی میگوید طی سالهای اخیر، هزار و ۹۲ مورد آتشسوزی در جنگلها و مراتع لرستان ثبت شده و تنها در فاصله سالهای ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۰، حدود ۵۴۹ فقره حریق در عرصههای طبیعی استان رخ داده است.
به گفته او، در همین بازه زمانی، بیش از هشت هزار و ۸۴۸ هکتار از جنگلها و مراتع لرستان در آتش سوختهاند؛ آماری که بیشترین سهم آن مربوط به شهرستانهای خرمآباد، دلفان، کوهدشت و چگنی بوده است.
آتشی که انسان روشن میکند
نجفی تأکید میکند که تقریباً تمام آتشسوزیهای رخداده در جنگلها و مراتع لرستان، منشأ انسانی دارند؛ مسئلهای که به باور او، خطر حریق را از یک بحران طبیعی به یک معضل اجتماعی و مدیریتی تبدیل کرده است.
او میگوید بخش زیادی از این آتشسوزیها، ناشی از تضاد منافع میان مردم و دولت، اختلافات محلی و قومی، آتشزدن بقایای مزارع و بیاحتیاطیهای انسانی است؛ رفتارهایی که در فصل گرم سال، میتواند ظرف چند دقیقه عرصههای طبیعی را درگیر شعلهها کند.
به گفته مدیرکل منابع طبیعی لرستان، همین نقش پررنگ عامل انسانی باعث شده که موضوع پیشگیری، آموزش و آگاهیرسانی اهمیت بیشتری از گذشته پیدا کند؛ چراکه بسیاری از این حریقها اساساً قابل پیشگیریاند.
خط مقدمی که تنها مانده است
نجفی در ادامه، از کمبود همکاری دستگاهها در زمان وقوع حریق گلایه میکند و میگوید بر اساس ماده ۴۷ قانون، همه دستگاههای دولتی، اعم از نیروهای لشکری، کشوری و شهرداریها، موظفاند در زمان آتشسوزی جنگلها با امکانات و تجهیزات خود وارد عمل شوند.
اما به گفته او، در عمل بخش عمده بار مقابله با حریق بر دوش نیروهای منابع طبیعی و محیط زیست باقی مانده و هنگام وقوع آتش، کمترین همراهی از سوی برخی دستگاهها دیده میشود.
او معتقد است جنگلبانان و نیروهای محیط زیست، عملاً در خط مقدم مهار آتش قرار گرفتهاند؛ نیروهایی که اغلب با حداقل امکانات، در شرایط سخت کوهستانی برای جلوگیری از گسترش حریق تلاش میکنند.
امسال به دلیل حجم بالای پوشش گیاهی و پیشبینی گرمای شدید، تقریباً تمام استان در وضعیت بحرانی قرار گرفته است
مدیرکل منابع طبیعی لرستان هشدار میدهد که شرایط امسال با سالهای گذشته تفاوت دارد. به گفته او، در گذشته حدود ۷۰۰ هزار هکتار از جنگلها و مراتع استان بهعنوان کانون بحرانی حریق شناخته میشد، اما امسال به دلیل حجم بالای پوشش گیاهی و پیشبینی گرمای شدید، تقریباً تمام استان در وضعیت بحرانی قرار گرفته است.
نجفی تأکید میکند که برای کاهش خطر آتشسوزی، لازم است کارگروههای هماهنگی در همه شهرستانها فعال شوند تا مدیریت بحران پیش از آغاز حریقها شکل بگیرد، نه بعد از گسترش آتش.
بودجهای که هنوز نرسیده است
او با اشاره به کمبود اعتبارات حوزه پیشگیری و اطفای حریق میگوید برای اجرای طرح مدیریت و پیشگیری از حریق در لرستان، حدود ۵۰ میلیارد تومان اعتبار پیشنهاد شده، اما تاکنون سهم منابع طبیعی از این اعتبارات، «صفر» بوده است.
نجفی از فرمانداران و مجموعه مدیریت بحران استان میخواهد که برای تأمین منابع مالی و تجهیز نیروها وارد عمل شوند؛ چراکه به گفته او، بدون امکانات و پشتیبانی مالی، مهار آتشسوزیهای گسترده ممکن نخواهد بود.
اتکا به مردم و نیروهای محلی
مدیرکل منابع طبیعی لرستان در بخش دیگری از سخنانش، بر ضرورت استفاده از ظرفیت نیروهای محلی و دهیاریها تأکید میکند.
او میگوید دهیاریها باید بخشی از اعتبارات خود را صرف خرید تجهیزات اولیهای مانند «دمنده» و ابزارهای مهار آتش کنند و همزمان، گروههای محلی ۱۰ تا ۱۵ نفره برای مقابله اولیه با حریق در روستاها شکل بگیرد.
به باور نجفی، بدون حضور مردم محلی، نیروهای نظامی و همکاری دستگاههای اجرایی، مهار آتشسوزیهای زاگرس در تابستان پیشرو بسیار دشوار خواهد بود؛ تابستانی که بسیاری آن را یکی از پرخطرترین فصلهای حریق در سالهای اخیر میدانند.
سبزیای که آرامآرام به بحران تبدیل میشود
کامران فرمانپور، مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان، معتقد است بارندگیهای گسترده امسال اگرچه چهرهای کمنظیر به طبیعت استان داده، اما همین پوشش گیاهی انبوه حالا به تهدیدی جدی برای جنگلها و مراتع تبدیل شده است.
اگر اقدامات پیشگیرانه از همین حالا آغاز نشود، خسارتهای احتمالی تابستان پیشرو میتواند جبرانناپذیر باشد
او به مهر میگوید علفزارها و پوشش گیاهی گستردهای که این روزها دامنههای لرستان را سبز کردهاند، با ورود به فصل گرما بهتدریج خشک و زرد میشوند و همین مسئله، عرصههای طبیعی را به کانونهای بالقوه حریق بدل میکند.
به گفته فرمانپور، اگر اقدامات پیشگیرانه از همین حالا آغاز نشود، خسارتهای احتمالی تابستان پیشرو میتواند جبرانناپذیر باشد.
زخمی که هنوز ترمیم نشده است
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان با یادآوری آتشسوزیهای سال گذشته، از خسارتهای سنگینی سخن میگوید که به دنبال جنگ تحمیلی دوازده روزه به عرصههای طبیعی استان وارد شد.
او تأکید میکند بخشی از مناطقی که در جریان حریقهای گسترده آسیب دیدند، بهسادگی قابل احیا نیستند و بازگشت آنها به شرایط طبیعی، شاید سالها زمان ببرد.
فرمانپور معتقد است مدیریت حریق تنها به لحظه خاموشکردن آتش محدود نمیشود و باید سه مرحله پیشگیری، مقابله و احیای پس از حریق بهصورت همزمان مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه هر سه بخش در حفظ جنگلها تعیینکنندهاند.
محیطبانانی کمتر از نصف نیاز واقعی
او در ادامه، از کمبود شدید نیروهای حفاظتی در حوزه محیط زیست سخن میگوید و توضیح میدهد که حدود ۴۶۰ هزار هکتار از عرصههای طبیعی لرستان تحت مدیریت محیط زیست قرار دارد، اما تنها ۱۲۰ محیطبان مسئول حفاظت از این وسعت گستردهاند.
تعداد نیروهای موجود حتی به نصف میزان مورد نیاز هم نمیرسد و برای پوشش مناسب این مناطق، دستکم به ۳۰۰ نیروی حفاظتی نیاز است
به گفته فرمانپور، تعداد نیروهای موجود حتی به نصف میزان مورد نیاز هم نمیرسد و برای پوشش مناسب این مناطق، دستکم به ۳۰۰ نیروی حفاظتی نیاز است.
این کمبود نیرو، بهویژه در فصل آتشسوزی، فشار زیادی بر محیطبانان وارد میکند؛ نیروهایی که باید هم وظیفه پایش مناطق را برعهده داشته باشند و هم در عملیات مهار حریق حضور پیدا کنند.
«با دست خالی نمیشود جنگل را نجات داد»
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان تأکید میکند که منابع طبیعی و محیط زیست بهتنهایی قادر به مدیریت بحران حریق نیستند و بدون مشارکت مردم محلی، دهیاران، شوراها و گروههای مردمی، مهار آتشسوزیها عملاً ممکن نخواهد بود.
او میگوید استفاده از ظرفیت نیروهای محلی نیز نیازمند پشتیبانی مالی و تجهیزاتی است؛ در حالیکه بسیاری از امکانات اولیه مانند خودرو، تجهیزات پشتیبانی و اعتبارات لازم در اختیار مجموعههای حفاظتی قرار ندارد.
فرمانپور با اشاره به محدودیت شدید منابع مالی، صریح میگوید: «با دست خالی و جیب خالی نمیشود کاری انجام داد.»
به باور او، اگر اعتبارات ویژهای از محل مدیریت بحران و سازمان برنامه برای پیشگیری و اطفای حریق اختصاص پیدا نکند، تابستان پیشرو میتواند به یکی از سختترین فصلهای حریق برای جنگلها و مراتع لرستان تبدیل شود.
هزاران هکتار خاکستر
فرمانپور در ادامه، ابعاد خسارتهای سال گذشته را نیز یادآور میشود؛ خسارتهایی که به گفته او، بخش قابل توجهی از عرصههای طبیعی تحت مدیریت محیط زیست لرستان را درگیر کرد.
او میگوید تنها در سال گذشته، بیش از پنج هزار و ۱۲۸ هکتار از مناطق تحت مدیریت محیط زیست استان در آتش سوخت؛ عرصههایی که بخشی از آنها دارای ارزش بالای اکولوژیک و زیستگاهی بودهاند.
خطری که از همین حالا آغاز شده است
مهدی مجیدی، معاون عمرانی استانداری لرستان، نیز معتقد است جنگلها و مراتع استان در آستانه یک دوره پرخطر قرار گرفتهاند؛ دورهای که به گفته او، نتیجه مستقیم افزایش پوشش گیاهی پس از بارندگیهای گسترده امسال است.
گزارشهای دستگاههای مرتبط نشان میدهد که خطر آتشسوزی در تابستان پیشرو جدی است
او به مهر میگوید گزارشهای دستگاههای مرتبط نشان میدهد که خطر آتشسوزی در تابستان پیشرو جدی است و اگر مدیریت بحران پیش از آغاز حریقها شکل نگیرد، مهار آتش در بسیاری از مناطق دشوار خواهد شد.
به گفته مجیدی، مسئله اصلی این است که مدیریت حریق نباید به زمان وقوع آتش موکول شود؛ بلکه باید از همین حالا، پیش از نخستین جرقه، اقدامات پیشگیرانه آغاز شود.
۹۹ درصد؛ سهم انسان از آتش
معاون عمرانی استانداری لرستان با اشاره به نقش عامل انسانی در حریقها، میگوید حدود ۹۹ درصد آتشسوزیهای جنگلها و مراتع منشأ انسانی دارند؛ آماری که به باور او، یک «زنگ خطر جدی» برای استان است.
او تأکید میکند که بخش مهمی از این بحران را میتوان با آموزش، اطلاعرسانی و افزایش آگاهی عمومی کنترل کرد؛ از کشاورزانی که بقایای مزارع را آتش میزنند تا گردشگرانی که یک بیاحتیاطی کوچکشان میتواند به فاجعه ختم شود.
مجیدی معتقد است لازم است همه ظرفیتهای موجود برای کاهش خطاهای انسانی بهکار گرفته شود؛ چراکه بسیاری از حریقها اساساً قابل پیشگیریاند.
فراتر از کمبود امکانات
او در ادامه، به موضوع تجهیزات و امکانات اشاره میکند؛ مسئلهای که معمولاً در زمان آتشسوزیها به نخستین مطالبه دستگاههای اجرایی تبدیل میشود.
کمبود ماشینآلات و تجهیزات نباید بهانهای برای انفعال باشد
اما مجیدی میگوید کمبود ماشینآلات و تجهیزات نباید بهانهای برای انفعال باشد. به باور او، اگرچه امکانات نقش مهمی در مهار حریق دارند، اما نباید منتظر ماند تا آتش شعلهور شود و بعد به فکر اقدام افتاد.
معاون عمرانی استانداری تأکید میکند که در کنار تجهیزات، استفاده از ظرفیت نیروهای مردمی، گروههای محلی و مشارکت عمومی میتواند نقش تعیینکنندهای در کنترل بحران داشته باشد.
او میگوید مهار آتشسوزیهای زاگرس، تنها وظیفه یک دستگاه خاص نیست و برای عبور از تابستان پیشرو، نوعی «اراده همگانی» لازم است.
نقش رسانهها و تشکلهای مردمی
مجیدی همچنین بر ضرورت استفاده از ظرفیت سمنها، تشکلهای زیستمحیطی و رسانهها برای آگاهیرسانی عمومی تأکید میکند.
به گفته او، صداوسیما، رسانههای محلی و فعالان فرهنگی میتوانند پیش از آغاز فصل حریق، در تغییر رفتارهای پرخطر و حساسکردن افکار عمومی نسبت به خطر آتشسوزیها نقش مؤثری ایفا کنند.
غفلت از فرهنگ؛ حلقه مفقوده مدیریت بحران
مجیدی در ادامه سخنان خود، به یکی از ضعفهای کمتر دیدهشده در مدیریت بحران آتشسوزیها اشاره میکند؛ کمرنگ بودن نقش فعالان فرهنگی و اجتماعی در پیشگیری از حریق.
او معتقد است در حالیکه بخش مهمی از آتشسوزیها ریشه در رفتار انسانی دارد، هنوز از ظرفیتهای فرهنگی، اجتماعی و آموزشی در سطح استان بهطور کامل استفاده نشده است.
فرمانداران با استفاده از ظرفیتهای محلی در شهرستانها، اطلاعرسانی و آموزش عمومی را پیش از آغاز فصل حریق تقویت کنند
به گفته معاون عمرانی استانداری لرستان، فرمانداران باید نقش محوریتری در مدیریت بحران ایفا کنند و با استفاده از ظرفیتهای محلی در شهرستانها، اطلاعرسانی و آموزش عمومی را پیش از آغاز فصل حریق تقویت کنند؛ اقدامی که میتواند نقش مستقیم در کاهش خطای انسانی داشته باشد.
او پیشنهاد میدهد سازمان مدیریت و برنامهریزی استان، در قالب نیروهای شرکتی و سازوکارهای مشخص، زمینه تأمین مالی مشارکت مردم در عملیات اطفای حریق را فراهم کند؛ تا در زمان بحران، این نیروها آموزشدیده و مجهز وارد عمل شوند.
همزمان، او از منابع طبیعی نیز میخواهد مکاتبات مربوط به تخصیص اعتبارات حوزه پیشگیری و اطفای حریق را با جدیت بیشتری پیگیری کند تا روند تأمین منابع مالی متوقف نماند.
از دهیاریها تا شهرداری؛ شبکهای برای مهار آتش
معاون عمرانی استانداری لرستان در بخش دیگری از سخنانش، بر نقش نهادهای محلی در پیشگیری از آتشسوزیها تأکید میکند.
او میگوید دهیاریها باید با حمایت اعتباری، نسبت به خرید تجهیزات اولیه مانند «آتشبر» و «دمنده» اقدام کنند؛ تجهیزاتی که در مراحل اولیه حریق میتواند نقش تعیینکنندهای در جلوگیری از گسترش آتش داشته باشد.
به گفته مجیدی، این موضوع باید از سوی امور روستایی استانداری نیز بهصورت ویژه پیگیری شود تا دهیاریها از نظر تجهیزاتی تقویت شوند.
او همچنین از شهرداری خرمآباد میخواهد موضوع «تیغزنی» در حاشیه بام خرمآباد را با هدف کاهش خطر آتشسوزی اجرایی کند؛ اقدامی که میتواند از گسترش حریق در مناطق شهری و حاشیهای جلوگیری کند.
تقویت گشتها و انتظار برای تخصیص اعتبار
مجیدی در پایان بر ضرورت افزایش گشتزنیها در عرصههای طبیعی تأکید میکند و میگوید حضور مستمر نیروها در مناطق حساس میتواند نقش مهمی در پیشگیری از وقوع حریق داشته باشد.
او همچنین بر تأمین اعتبارات لازم برای پیشگیری از آتشسوزیها تأکید میکند و ابراز امیدواری میکند که با پیگیریهای انجامشده، دستور استاندار برای تخصیص این اعتبارات هرچه سریعتر عملیاتی شود.
جنگلهای زاگرس حافظه زیستی یک سرزمیناند
بنابراین گزارش، جنگلهای زاگرس فقط مجموعهای از درختان نیستند؛ آنها حافظ آب، خاک، هوا و حافظه زیستی یک سرزمیناند. هر هکتاری که در آتش میسوزد، تنها چند درخت از بین نمیرود، بلکه بخشی از تعادل اقلیمی و آینده این منطقه نابود میشود.
امروز زاگرس پیش از آنکه به آب و آتش وابسته باشد، به تصمیم انسان وابسته است
لرستان حالا در نقطه حساسی ایستاده است؛ یکسو تابستانی گرم، پوشش گیاهی خشکشونده و خطر گسترده حریق قرار دارد و سوی دیگر، نیروهایی که با امکانات محدود تلاش میکنند زاگرس را از سوختن نجات دهند. تجربه سالهای گذشته نشان داده که پس از آغاز آتش، مهار بحران بسیار دشوارتر و پرهزینهتر خواهد بود.
شاید مهمترین راه نجات، پیشگیری باشد؛ از آموزش و مشارکت مردم گرفته تا تجهیز نیروهای محلی، تقویت امکانات اطفا و تبدیل حفاظت از جنگل به یک مسئولیت عمومی.
زاگرس پیش از آنکه به آب و آتش وابسته باشد، به تصمیم انسان وابسته است؛ به اینکه آیا میخواهیم این جنگلها برای نسل بعد باقی بمانند یا تنها خاکسترشان در حافظه تاریخ بماند.
💬 نظرات خود را با ما در میان بگذارید