خبرگزاری مهر، گروه استانها: سمنان از معدود استانهای کشور است که در دل خود، مجموعهای از جنگل، مرتع، کوهستان، کویر و بیابان را جای داده است. قرار گرفتن این استان میان دامنههای جنوبی البرز و حاشیه شمالی دشت کویر، تنوع کمنظیری از زیستبومها را پدید آورده که هم سرمایهای ملی به شمار میرود و هم بخشی از معیشت، اقتصاد و گردشگری منطقه به آن گره خورده است.
اما این سرمایه عظیم، هر سال با فرا رسیدن فصل گرما بیش از هر زمان دیگری در معرض تهدید قرار میگیرد؛ تهدیدی که تنها به خشکسالی و افزایش دما محدود نمیشود و بیاحتیاطی انسان، آتشافروزیهای عمدی و کمبود امکانات حفاظتی نیز بر دامنه آن میافزاید.
مرداد؛ آغاز فصل پرحادثه طبیعت
بررسیهای خبرنگار مهر نشان میدهد بیشترین آتشسوزیهای عرصههای طبیعی استان در دو مقطع زمانی رخ میدهد؛ مردادماه و آذرماه.
در مرداد، خشکسالی، گرمای هوا، کاهش رطوبت، وزش باد و حضور گسترده گردشگران در طبیعت، احتمال وقوع حریق را افزایش میدهد؛ در حالی که در آذرماه، صاعقه و در برخی موارد آتشسوزیهای عمدی، مهمترین عوامل بروز این حوادث هستند.
کارشناسان معتقدند بخشی از آتشسوزیهای عمدی با انگیزه تغییر کاربری یا بهرهبرداری کشاورزی از اراضی طبیعی انجام میشود؛ اقدامی که علاوه بر نابودی پوشش گیاهی، خسارتهای جبرانناپذیری به منابع طبیعی و حیاتوحش وارد میکند.
با وجود تأکیدهای مکرر بر نقش جوامع محلی در حفاظت از منابع طبیعی، هر سال بخشهایی از مراتع و جنگلهای استان طعمه حریق میشوند؛ آتشهایی که گاه در چند ساعت، حاصل سالها رویش طبیعت را از بین میبرند.
حفاظت از ۹.۷ میلیون هکتار با ۴۰ نیرو
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان در گفتوگو با خبرنگار مهر از آغاز طرح آمادهباش مقابله با حریق خبر داد و گفت: همانند سالهای گذشته، تمامی ظرفیتهای یگان حفاظت و نیروهای عملیاتی برای پیشگیری و مقابله با آتشسوزیها به کار گرفته شده است.
حیدر رهایی با بیان اینکه همهساله نشست مدیریت بحران با محوریت حریق جنگلها و مراتع برگزار میشود، افزود: هدف از این نشستها افزایش هماهنگی دستگاههای اجرایی، ارتقای آمادگی نیروها و استفاده از ظرفیت جوامع محلی برای پیشگیری و مقابله با حریق است.
وی تأکید کرد: مهمترین راهبرد منابع طبیعی، پیشگیری از وقوع آتشسوزی از طریق آموزش، فرهنگسازی و جلب مشارکت مردم است، اما در صورت وقوع حادثه نیز یگان حفاظت باید در کوتاهترین زمان ممکن وارد عمل شود.
رهایی از استقرار اکیپهای گشت و نیروهای کشیک در شهرستانهای استان خبر داد و گفت: برخورد با تخلفاتی همچون آتشافروزی، قطع درختان، تخریب عرصههای طبیعی و قاچاق چوب با جدیت دنبال میشود.
وی از مردم خواست در صورت مشاهده دود، آتشسوزی یا هرگونه تخلف مرتبط با منابع طبیعی، موضوع را از طریق شمارههای ۱۵۰۴ و ۱۳۹ یگان حفاظت منابع طبیعی، ۱۳۱ یگان حفاظت امور اراضی و ۱۵۴۰ یگان حفاظت محیط زیست اطلاع دهند.
مدیرکل منابع طبیعی استان سمنان، کمبود نیروی انسانی را مهمترین چالش حفاظت از عرصههای طبیعی دانست و افزود: حفاظت از حدود ۹.۷ میلیون هکتار عرصه طبیعی با تنها ۴۰ نیروی حفاظتی، مأموریتی بسیار دشوار است و بدون همراهی مردم، دهیاران، شوراها، مرتعداران، کوهنوردان و دوستداران طبیعت، امکان موفقیت کامل وجود ندارد.
پیشگیری؛ حلقه مفقوده مدیریت حریق
یک کارشناس منابع طبیعی نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به محدودیت امکانات حفاظتی گفت: گستردگی عرصههای طبیعی و کمبود نیرو و تجهیزات باعث شده حفاظت کامل از این منابع صرفاً با اتکا به دولت امکانپذیر نباشد.
محمد نظرینژاد افزود: اگرچه با متخلفان برخورد میشود، اما حجم تخلفات، محدودیت نیروهای نظارتی و بازدارنده نبودن برخی مجازاتها موجب شده بخش قابل توجهی از تخریبها همچنان ادامه داشته باشد.
وی با اشاره به آتشسوزیهای مکرر در جنگل ابر، پرور و صیدوا تصریح کرد: مدیریت حریق در کشور هنوز بیشتر بر مهار آتش پس از وقوع حادثه متمرکز است، در حالی که باید سرمایهگذاری اصلی بر پیشگیری، پایش مستمر و مشارکت جوامع محلی انجام شود.
این کارشناس ادامه داد: تجربه کشورهای موفق نشان میدهد حضور بخش خصوصی، سازمانهای مردمنهاد و بهرهگیری از فناوریهای نوین، میتواند هزینههای حفاظت را کاهش داده و اثربخشی آن را افزایش دهد.
تعامل منابع طبیعی و محیط زیست
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان نیز با تأکید بر ضرورت تقویت تجهیزات اطفای حریق گفت: آموزش مستمر نیروهای عملیاتی و افزایش آمادگی برای مقابله با آتشسوزیها از اولویتهای محیط زیست استان است.
سعید یوسفپور توسعه همکاری با ادارهکل منابع طبیعی را از راهبردهای اصلی این مجموعه عنوان کرد و افزود: استفاده از ظرفیت دهیاریها، شوراهای اسلامی و جوامع محلی در حفاظت از عرصههای طبیعی ضرورتی اجتنابناپذیر است.
وی همچنین بر نقش دستگاه قضایی در برخورد قاطع با عاملان آتشسوزیهای عمدی تأکید کرد و گفت: اجرای مجازاتهای بازدارنده میتواند در کاهش تخریب منابع طبیعی اثرگذار باشد.
فناوری؛ ظرفیت مغفول مانده
یک کارشناس محیط زیست نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر، استفاده محدود از فناوریهای نوین را از نقاط ضعف مدیریت حریق در کشور دانست.
حامد جوادی گفت: مشارکت مردم زمانی پایدار خواهد بود که جوامع محلی خود را در منافع اقتصادی حفاظت از طبیعت سهیم بدانند. توسعه گردشگری طبیعی و فعالیت تعاونیهای محلی میتواند این انگیزه را تقویت کند.
وی افزود: در کنار مشارکت مردمی، استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان نیز ضرورتی انکارناپذیر است. هنوز در بسیاری از مناطق، عملیات اطفای حریق با تجهیزات ابتدایی انجام میشود؛ در حالی که شرکتهای دانشبنیان توان تولید تجهیزات پیشرفته مورد نیاز را دارند و بهرهگیری از این ظرفیت میتواند سرعت و کیفیت مقابله با آتشسوزیها را به شکل محسوسی افزایش دهد.
کارشناسان بر این باورند که حفاظت از منابع طبیعی تنها وظیفه یک دستگاه اجرایی نیست. آینده جنگلها و مراتع سمنان به میزان مشارکت مردم، تجهیز نیروهای حفاظتی، استفاده از فناوریهای نوین و برخورد قاطع با متخلفان گره خورده است؛ چرا که هر هکتار از این عرصهها، سرمایهای ملی است که جایگزینی برای آن وجود ندارد.
💬 نظرات خود را با ما در میان بگذارید