خبرگزاری مهر، گروه استانها: سالها مهاجرت روستاییان به شهرها، تصویری آشنا از تغییرات جمعیتی در کشور بود؛ روستاهایی که بخشی از جمعیت خود را به امید اشتغال، درآمد بیشتر و دسترسی بهتر به امکانات راهی شهرها میکردند و شهرهایی که هر روز گستردهتر میشدند.
اما حالا در گوشههایی از فارس، نشانههای تغییر این مسیر به چشم میخورد؛ روستاهایی که دوباره در حال جذب جمعیت هستند و خانوادههایی که پس از سالها زندگی شهری، بار دیگر راه خانههای روستایی را در پیش گرفتهاند.
فارس با برخورداری از بیش از ۲ هزار و ۳۰۰ روستای بالای ۲۰ خانوار، یکی از مهمترین عرصههای روستایی کشور به شمار میرود؛ روستاهایی که امروز دیگر الزاماً تصویری از گذشته را ندارند. اجرای طرحهای هادی، بهسازی معابر، توسعه زیرساختها، افزایش امکانات عمومی و حرکت دهیاریها به سمت مدیریت نوین، بخشی از تغییراتی است که چهره بسیاری از سکونتگاههای روستایی استان را دگرگون کرده است.
در فارس، این تغییر مسیر تنها به یک منطقه محدود نمانده است. بر اساس اظهارات مسئولان حوزه روستایی و بنیاد مسکن استان، نشانههای مهاجرت معکوس در شهرستانهای مختلف دیده میشود و شهرستانهای شیراز، سپیدان، نورآباد و کازرون از جمله مناطقی هستند که بازگشت جمعیت در آنها بیشتر مشاهده شده است. روستاهای خوشآبوهوا و دارای ظرفیتهای گردشگری نیز به دلیل برخورداری از طبیعت و آرامش، بیش از گذشته مورد توجه شهرنشینان قرار گرفتهاند.
راهاندازی واحدهای تولیدی، فعال کردن صنایع دستی، توسعه مشاغل خانگی، فعالیتهای گردشگری و حتی استفاده از ظرفیت فضای مجازی برای کسب درآمد، فرصتهایی هستند که میتوانند روستا را از یک محل صرفاً برای سکونت به یک محیط فعال اقتصادی تبدیل کنند.
در این میان، اجرای طرح هادی و ساماندهی کالبدی روستا، اصلاح معابر، بهبود رفتوآمد، مدیریت آبهای سطحی و کاهش آسیبپذیری در برابر سیلاب، بخشی از تغییراتی بوده که کیفیت زندگی روستایی را ارتقا داده است.
روستاهای فارس حالا در نقطهای قرار گرفتهاند که میتوانند بار دیگر بخشی از جمعیت ازدسترفته خود را پس بگیرند؛ اما این بار نه صرفاً با تکیه بر نوستالژی زندگی روستایی، بلکه با ترکیبی از زیرساخت، آرامش، فناوری، گردشگری، تولید و اقتصاد محلی.
برخی روستاهای استان پذیرای جمعیت مهاجر از شهرها شدهاند
علینقی طبیبلقمانی مدیرکل بنیاد مسکن استان فارس در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به شکلگیری روند مهاجرت معکوس از شهر به روستا، اظهار کرد: مطالعات و اجرای طرح هادی در روستاها علاوه بر هویتبخشی کالبدی، میتواند به ایجاد فضای آرامشبخشتر و افزایش ماندگاری جمعیت در روستاها کمک کند.
وی افزود: مهاجرت معکوس دلایل مختلفی دارد که یکی از عوامل آن اجرای طرح هادی و ساماندهی روستاها است؛ چراکه این طرح با ایجاد نظم کالبدی و بهبود شرایط زندگی، زمینه را برای سکونت مطلوبتر در روستاها فراهم میکند.
مدیرکل بنیاد مسکن فارس، گرانی مسکن بهویژه در کلانشهرها را یکی دیگر از عوامل گرایش برخی شهرنشینان به سکونت در روستاها عنوان کرد و گفت: بخشی از جامعه دیگر توان تهیه مسکن متناسب با سلیقه و نیاز خود را در شهرها ندارد، در حالی که همان نوع مسکن را با هزینه پایینتر میتواند در روستا تهیه کند.
طبیبلقمانی ادامه داد: افرادی که به دنبال خانهای با فضای باز، محیط خلوت و آرامش بیشتر هستند، در شهرها باید هزینه قابل توجهی پرداخت کنند، اما ظرفیت چنین سکونتی در بسیاری از روستاهای فارس وجود دارد.
رشد جمعیت برخی روستاهای فارس فراتر از میانگین طبیعی است
مدیرکل بنیاد مسکن استان فارس با بیان اینکه مطالعه میدانی دقیقی درباره میزان مهاجرت معکوس در روستاهای استان انجام نشده است، گفت: با این حال در بسیاری از روستاهای فارس شاهد رشد جمعیتی فراتر از میانگین طبیعی رشد جمعیت استان، شهرستان و حتی کشور هستیم که یکی از دلایل آن مهاجرپذیر بودن این مناطق است.
وی ادامه داد: مناطق خوشآبوهوا و روستاهای دارای ظرفیت گردشگری بیشتر از سایر مناطق مورد توجه قرار گرفتهاند؛ چراکه بسیاری از مردم در پی هیاهو و فشارهای زندگی شهری، برای دستیابی به آرامش بیشتر به روستاها پناه میبرند.
مدیرکل بنیاد مسکن فارس با اشاره به اجرای طرح هادی در روستاهای استان گفت: فارس حدود ۲ هزار و ۳۰۰ روستای بالای ۲۰ خانوار دارد که خوشبختانه همه این روستاها دارای طرح هادی هستند و حداقل یک بار بخشی از عملیات اجرایی طرح هادی در آنها انجام شده است.
طبیبلقمانی اظهار کرد: اجرای طرح هادی در معابر، کوچهها، میادین و ورودی و خروجی روستاها انجام شده و این طرح به عنوان هدایتکننده توسعه کالبدی سکونتگاههای روستایی، نقش مهمی در صدور مجوزهای ساخت، اصلاح معابر، بهبود رفتوآمد، ارتقای بهداشت محیط و دفع آبهای سطحی دارد.
اشتغال؛ حلقه مفقوده ماندگاری جمعیت در روستاها
مدیرکل بنیاد مسکن فارس با اشاره به افزایش جمعیت برخی روستاها در روزهای تعطیل گفت: در پایان هفته، جمعیت بسیاری از روستاها به یکباره افزایش پیدا میکند که بخشی از آن مربوط به روستاییانی است که در کلانشهر شیراز یا شهرهای اطراف شاغل هستند و آخر هفته به محل اصلی زندگی و زادگاه خود بازمیگردند.
طبیبلقمانی ادامه داد: بخشی دیگر نیز شهروندانی هستند که در شهرهای مختلف فارس سکونت دارند و در ایام تعطیل برای تجدید قوا به روستاهای گردشگری و خوشآبوهوا میروند.
وی تأکید کرد: باید میان این نوع حضورهای موقت و مهاجرت واقعی تفاوت قائل شد و برای شناسایی دقیق میزان مهاجرت معکوس در استان، مطالعات میدانی و آماری دقیقتری انجام شود.
مدیرکل بنیاد مسکن فارس با تأکید بر ضرورت ایجاد مشاغل پایدار در مناطق روستایی گفت: اگر قرار است مهاجرت معکوس تقویت شود، باید مباحث معیشتی و اشتغال جامعه روستایی نیز همزمان مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: مطالعاتی در قالب منظومههای روستایی در حال انجام است که در کنار کارهای مطالعاتی، فعالیتهای ترویجی و حمایت از اقتصادهای کوچک و مشاغل خرد را نیز دنبال میکند و میتواند به تقویت این جریان کمک کند.
طبیبلقمانی با بیان اینکه روستاها باید به عنوان ستونهای اصلی تولید و امنیت جمعیتی مورد توجه قرار گیرند، گفت: ایجاد زنجیرههای تولید و ارزش افزوده در روستاها میتواند نقش مهمی در ماندگاری و جذب جمعیت داشته باشد.
تکمیل زنجیره تولید میتواند مهاجرت معکوس را تقویت کند
طبیبلقمانی با تأکید بر ضرورت تکمیل زنجیرههای تولید در روستاها گفت: ضایعات در روستاها زیاد است و یکی از دلایل آن ناقص بودن زنجیرههای تولید و نبود حلقههایی است که بتواند ارزش افزوده ایجاد کند.
وی افزود: اگر زنجیرههای تولید تکمیل و ارزش افزوده در روستاها ایجاد شود، زمینه اشتغال و درآمد پایدار نیز فراهم خواهد شد و این موضوع میتواند به ماندگاری جمعیت و تقویت مهاجرت معکوس کمک کند.
مهاجرت معکوس در فارس وارد مرحله عملی شده است
حسین آرگیو مدیرکل دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری فارس در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به سیاستهای استان برای ارتقای کیفیت زندگی و توسعه پایدار روستاها اظهار کرد: یکی از اهداف اصلی در حوزه روستایی، ارتقای کیفیت زندگی مردم و هدف دیگر، توسعه و پایداری روستاهاست و برای دستیابی به این اهداف، استراتژیهای مشخصی تدوین و گامهای اساسی برداشته شده است.
سرپرست دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری فارس ادامه داد: در همه روستاهای بالای ۲۰ خانوار، شوراهای اسلامی تشکیل شده و دهیاران توانمند و شایسته نیز مسئولیت اداره امور روستاها را بر عهده دارند.
آرگیو با اشاره به ظرفیت علمی دهیاران استان گفت: در میان دهیاران فارس افراد توانمند و متخصصی حضور دارند و بیش از پنج یا ۶ نفر از دهیاران استان دارای مدرک دکترا بوده و برخی از آنها دارای تألیفات و مقالات علمی هستند.
حرکت دهیاریهای فارس به سمت مدیریت دیجیتال
سرپرست دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری فارس افزود: بیش از ۲ هزار و ۲۰۰ دهیاری در استان وجود دارد که بخشی از آنها دارای کد اجرایی هستند و امروز میتوان دهیاریها را به عنوان یک دستگاه اجرایی مورد توجه قرار داد.
آرگیو با اشاره به توسعه حکمرانی دیجیتال در دهیاریها گفت: اتصال دهیاریها به سامانه اتوماسیون اداری و راهاندازی سامانه ستاد در دهیاریها از جمله اقداماتی است که باعث شده مدیریت امور روستاها به سمت فرآیندهای نرمافزاری و حکمرانی نوین حرکت کند.
سه برابر شدن اعتبارات عمرانی دهیاریهای فارس
وی همچنین از افزایش اعتبارات عمرانی و فنی دهیاریها خبر داد و گفت: در سال ۱۴۰۵ اعتبارات عمرانی و فنی دهیاریها سه برابر شده و در همین راستا اقدامات اساسی برای توسعه زیرساختهای روستایی انجام شده است.
سرپرست دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری فارس ادامه داد: در بسیاری از روستاها معابر و خیابانها آسفالت شده و در همین راستا نهضت آسفالت روستاها از سال گذشته راهاندازی شد که در قالب آن بیش از ۹ میلیون مترمربع آسفالت در روستاهای استان انجام شده است.
مهاجرت معکوس در شیراز، سپیدان، نورآباد و کازرون
آرگیو با بیان اینکه مهاجرت معکوس در بسیاری از شهرستانهای فارس در حال شکلگیری است، گفت: بیشترین این روند در شهرستانهای شیراز، سپیدان، نورآباد و کازرون مشاهده میشود و بخش قابل توجهی از این بازگشت جمعیت در مناطق غربی و مرکزی استان اتفاق افتاده است.
سرپرست دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری فارس، مسائل اقتصادی و رفاهی را از عوامل این بازگشت عنوان کرد و گفت: برخی افراد به دنبال راهاندازی واحدهای تولیدی در روستاها هستند، صنایع دستی در برخی مناطق فعال شده و به تدریج یک اقتصاد پویا در روستاها در حال شکلگیری است.
حمایت از سرمایهگذاری و مشاغل خانگی در روستاها
سرپرست دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری فارس با اشاره به حمایت استانداری از فعالیتهای اقتصادی در روستاها گفت: مجموعه استانداری از فعالیتهای اقتصادی سالم در مناطق روستایی حمایت میکند و از سرمایهگذاران، روستانشینان و همه شهروندان دعوت میشود برای راهاندازی واحدهای تولیدی و بنگاههای اقتصادی در روستاها اقدام کنند.
آرگیو ادامه داد: حمایت از واحدهای صنعتی، مشاغل خانگی و فعالیتهای اقتصادی در روستاها در دستور کار قرار دارد و کسانی که در حوزه گردشگری فعالیت میکنند نیز برای ایجاد واحدهای توریستی، تفریحی، رفاهی و اقامتی از حمایتهای لازم برخوردار خواهند شد.
💬 نظرات خود را با ما در میان بگذارید