خبرگزاری مهر، گروه استانها: پاییز که از راه می‌رسد، تغییر دما، افزایش حضور مردم در فضاهای بسته، آغاز فعالیت مدارس و افزایش تماس‌های روزمره، شرایط را برای گردش ویروس‌های تنفسی فراهم می‌کند، در چنین شرایطی، بیماری‌های تنفسی دیگر صرفاً یک سرماخوردگی ساده تلقی نمی‌شوند و در گروه‌های حساس می‌توانند به عوارض جدی‌تری منجر شوند.
بیماری‌های تنفسی طیف گسترده‌ای از اختلالات دستگاه تنفس را شامل می‌شوند، از بینی و گلو گرفته تا نای، مجاری هوایی و ریه‌ها. این بیماری‌ها می‌توانند منشأ ویروسی، باکتریایی یا آلرژیک داشته باشند و در میان عوامل ویروسی، آنفلوآنزا و کووید-۱۹ همچنان از مهم‌ترین بیماری‌های مورد پایش نظام سلامت محسوب می‌شوند.
آنفلوآنزا معمولاً با تب، لرز، بدن‌درد، ضعف، سرفه و علائم عمومی بیماری همراه است و در کودکان، سالمندان و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای می‌تواند شدیدتر شود. کووید-۱۹ نیز با وجود تغییر شرایط اپیدمیولوژیک، همچنان در نظام مراقبت بیماری‌ها مورد توجه قرار دارد.
پاییز؛ فصل بازگشت ویروس‌های تنفسی
انتقال بسیاری از عفونت‌های تنفسی از طریق قطرات تنفسی هنگام سرفه، عطسه و صحبت کردن انجام می‌شود. تماس مستقیم با فرد بیمار و لمس سطوح آلوده و سپس تماس دست با چشم، بینی یا دهان نیز می‌تواند زمینه انتقال بیماری را فراهم کند.
به همین دلیل، رعایت بهداشت دست، تهویه مناسب محیط‌های بسته، استفاده از ماسک در شرایط پرخطر، پرهیز از حضور افراد دارای علائم در تجمعات و توجه به واکسیناسیون گروه‌های هدف، از مهم‌ترین راهکارهای کاهش زنجیره انتقال بیماری محسوب می‌شود.
بر اساس داده‌های پایش بیماری‌های تنفسی، در هفته جاری میزان مراجعات سرپایی با علائم تنفسی در سطح کشور از ۶.۵ درصد به ۸.۱ درصد افزایش یافته و مراجعات بستری نیز از ۷.۴ درصد به ۱۰.۵ درصد رسیده است.
در کهگیلویه و بویراحمد نیز شاخص‌ها افزایشی گزارش شده‌اند، به‌گونه‌ای که نسبت مراجعات بیماران به مراکز درمانی سرپایی با علائم شبه‌آنفلوآنزا از ۱۵.۳ درصد به ۱۷ درصد رسیده و میزان بستری‌های ناشی از عفونت‌های تنفسی نیز از ۱۰.۲ درصد به ۱۱ درصد افزایش یافته است.
در این میان، شناسایی آنفلوآنزای نوع B به عنوان عامل غالب در نمونه‌های مثبت، با سهم ۸۰.۷ درصدی، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، به‌ویژه آنکه افزایش بستری در گروه سنی پنج تا ۱۵ سال، ضرورت توجه خانواده‌ها و مدارس به علائم بیماری را دوچندان کرده است.
روایت خانواده‌ها از روزهای سخت بیماری
بیماری تنفسی برای بسیاری از خانواده‌ها از یک سرفه یا بی‌حالی ساده آغاز می‌شود اما گاهی در فاصله کوتاهی شدت می‌گیرد و فرد را راهی مراکز درمانی می‌کند.
مریم احمدی از شهروندان یاسوجی که فرزندش طی روزهای اخیر با علائم تنفسی مواجه شده است، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر گفت: ابتدا تصور می‌کردیم کودک فقط سرما خورده است، اما تب و سرفه ادامه پیدا کرد و بی‌حالی او بیشتر شد.
وی افزود: وقتی بیماری طول کشید، ترجیح دادیم کودک را در خانه نگه داریم و برای بررسی بیشتر به مرکز درمانی مراجعه کنیم.
این شهروند با اشاره به حضور کودکان در مدرسه بیان کرد: در این فصل نگرانی خانواده‌ها بیشتر است، چون کودکان ساعت‌های زیادی کنار هم هستند و اگر یک نفر بیمار باشد، احتمال انتقال بیماری به دیگران هم وجود دارد.
رضا موسوی دیگر شهروند یاسوجی نیز در گفت‌وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: بیماری تنفسی برای خودم با گلودرد و بدن‌درد شروع شد و بعد سرفه و تب اضافه شد.
وی ادامه داد: چند روز احساس ضعف زیادی داشتم و حتی انجام کارهای روزمره برایم دشوار شده بود.
موسوی گفت: تصور عمومی این است که بیماری‌های تنفسی همان سرماخوردگی معمولی هستند، اما شدت علائم در برخی افراد نشان می‌دهد که باید جدی‌تر با موضوع برخورد کرد.
سارا کریمی نیز در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به بیماری یکی از اعضای خانواده خود اظهار کرد: چیزی که بیشتر از خود بیماری نگران‌کننده بود، احتمال انتقال آن به سالمندان خانواده بود.
وی افزود: بعد از مشاهده علائم، سعی کردیم فرد بیمار کمتر با دیگر اعضای خانواده تماس داشته باشد، فضای خانه را بیشتر تهویه کنیم و وسایل شخصی را جدا نگه داریم.
کریمی تصریح کرد: آگاهی خانواده‌ها درباره زمان مراجعه به پزشک اهمیت زیادی دارد و نباید منتظر ماند تا علائم شدید شود.
بیماری تنفسی فقط سرماخوردگی ساده نیست
یک پزشک و متخصص حوزه بیماری‌های تنفسی در تشریح شرایط این فصل با اشاره به تأثیر تغییرات اقلیمی و تغییر فصل بر سلامت دستگاه تنفسی گفت: با تغییر فصل و تغییرات اقلیمی، سیستم تنفسی انسان در برابر عوامل بیماری‌زا آسیب‌پذیرتر می‌شود.
وی افزود: بیماری‌های تنفسی امروز با چالش‌هایی همچون گردش سویه‌های مختلف کرونا و انواع آنفلوآنزا همراه هستند و نمی‌توان همه آنها را صرفاً سرماخوردگی ساده تلقی کرد.
این پزشک با بیان اینکه بیماری‌های تنفسی می‌توانند ویروسی، باکتریایی یا آلرژیک باشند، اظهار کرد: آنفلوآنزا و کووید-۱۹ از جمله بیماری‌های ویروسی مهمی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.
وی درباره مسیرهای انتقال بیماری نیز گفت: قطرات تنفسی ناشی از سرفه، عطسه و صحبت کردن، تماس مستقیم با فرد بیمار و تماس دست با سطوح آلوده و سپس لمس چشم، بینی یا دهان از مسیرهای مهم انتقال هستند.
این پزشک رعایت بهداشت فردی، شست‌وشوی مرتب دست‌ها، تهویه مناسب محیط، استفاده از ماسک در محیط‌های شلوغ و هنگام تماس با افراد دارای علائم تنفسی و رعایت فاصله در زمان بیماری را از اقدامات مؤثر برای کاهش انتقال عنوان کرد.
وی درباره درمان نیز گفت: درمان بسیاری از بیماری‌های تنفسی ویروسی حمایتی است و استراحت کافی، مصرف مایعات و کنترل تب می‌تواند به بهبود بیمار کمک کند با این حال مصرف داروهای ضدویروس باید با تشخیص و نظر پزشک انجام شود و خوددرمانی می‌تواند عوارضی به همراه داشته باشد.
کودکان، سالمندان و بیماران زمینه‌ای در خط مقدم خطر
این پزشک با اشاره به گروه‌های حساس گفت: کودکان، سالمندان و افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای باید مراقبت بیشتری داشته باشند.
وی افزود: در کودکان بروز تب، سرفه، بی‌اشتهایی و به‌ویژه تنفس سریع یا دشوار باید جدی گرفته شود و در صورت مشاهده علائم هشدار، مراجعه سریع به مرکز درمانی ضرورت دارد.
وی درباره سالمندان نیز بیان کرد: این گروه به دلیل ضعف احتمالی سیستم ایمنی و وجود بیماری‌های مزمن، ممکن است در برابر عوارض آنفلوآنزا و سایر عفونت‌های تنفسی آسیب‌پذیرتر باشند.
این پزشک ادامه داد: افراد مبتلا به دیابت، بیماری‌های قلبی و بیماری‌های ریوی نیز باید در صورت بروز نخستین علائم بیماری، با پزشک معالج خود مشورت کنند و کنترل بیماری زمینه‌ای را جدی بگیرند.
هشت مورد شدید تنفسی در دو روز؛ نمونه‌ها فعلاً منفی
رئیس مرکز بهداشت و درمان شهرستان بویراحمد نیز در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به آخرین وضعیت پایش بیماری‌های تنفسی در این شهرستان گفت: طی روزهای ۱۱ و ۱۲ مهرماه امسال، هشت مورد بیماری شدید تنفسی در شهرستان شناسایی و برای هر هشت مورد نمونه‌گیری انجام شده است.
محسن اسدی افزود: در مجموع هشت نمونه مورد بررسی قرار گرفت که هیچ‌کدام از نظر کووید-۱۹ و آنفلوآنزا مثبت نبودند و هر هشت نمونه منفی گزارش شده است.
رئیس مرکز بهداشت و درمان شهرستان بویراحمد تصریح کرد: منفی بودن نمونه‌های بررسی‌شده به معنای بی‌اهمیت بودن علائم تنفسی نیست و روند بیماری‌های تنفسی همچنان باید از طریق نظام مراقبت و دیده‌وری دنبال شود.
اسدی با اشاره به اهمیت مراقبت در گروه‌های حساس گفت: خانواده‌ها باید در صورت بروز علائم تنفسی، وضعیت بیمار به‌ویژه کودکان، سالمندان و افراد دارای بیماری زمینه‌ای را با دقت بیشتری پیگیری کنند.
فاصله میان آمار آزمایشگاهی و واقعیت جامعه
آنچه از کنار هم قرار دادن داده‌های پایش بیماری‌های تنفسی در استان و آمار دو روز اخیر بویراحمد به دست می‌آید، نشان می‌دهد که برای ارزیابی وضعیت بیماری نباید تنها به نتیجه نمونه‌های آزمایشگاهی یک یا دو روز اکتفا کرد.
از یک سو، افزایش نسبت مراجعات سرپایی شبه‌آنفلوآنزا در استان از ۱۵.۳ به ۱۷ درصد و افزایش بستری‌های ناشی از عفونت‌های تنفسی از ۱۰.۲ به ۱۱ درصد، روندی افزایشی را نشان می‌دهد و از سوی دیگر، در دو روز ۱۱ و ۱۲ مهرماه، هر هشت نمونه بررسی‌شده در بویراحمد برای کووید و آنفلوآنزا منفی بوده است.
این دو داده در ظاهر متفاوت‌اند اما در واقع دو سطح متفاوت از پایش بیماری را نشان می‌دهند، آمار نمونه‌های آزمایشگاهی وضعیت موارد بررسی‌شده در یک بازه زمانی محدود را مشخص می‌کند، در حالی که شاخص‌های مراجعات سرپایی و بستری، تصویر گسترده‌تری از روند بیماری در جامعه ارائه می‌دهند.
از این منظر، افزایش مراجعات تنفسی در استان، به‌ویژه در شرایطی که سهم آنفلوآنزای نوع B در نمونه‌های مثبت ۸۰.۷ درصد اعلام شده و افزایش بستری کودکان پنج تا ۱۵ سال نیز مورد توجه قرار گرفته، ضرورت استمرار مراقبت را نشان می‌دهد.
مدرسه و خانواده؛ دو حلقه مهم در زنجیره پیشگیری
آغاز سال تحصیلی، مدارس را به یکی از محیط‌های مهم برای انتقال بیماری‌های تنفسی تبدیل می‌کند. حضور طولانی‌مدت دانش‌آموزان در کلاس‌های بسته، تماس نزدیک کودکان و نوجوانان و بازگشت آنان به خانه، می‌تواند زنجیره انتقال را از مدرسه به خانواده و برعکس گسترش دهد.
در چنین شرایطی، ماندن کودک بیمار در خانه تا زمان بهبود، آموزش شست‌وشوی صحیح دست‌ها، رعایت آداب سرفه و عطسه، تهویه کلاس‌ها و توجه به علائم بیماری می‌تواند نقش مهمی در کاهش انتقال داشته باشد.
در خانواده‌ها نیز رعایت همین اصول ضروری است؛ به‌خصوص اگر فرد بیمار با سالمندان، کودکان خردسال یا افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای زندگی می‌کند.
پیشگیری همچنان کم‌هزینه‌ترین راه مقابله است
تغییر فصل اجتناب‌ناپذیر است، اما بخش قابل توجهی از زنجیره انتقال بیماری‌های تنفسی با رفتارهای ساده قابل کنترل است، شست‌وشوی دست‌ها، تهویه فضاهای بسته، استفاده از ماسک در موقعیت‌های پرخطر، پرهیز از حضور افراد دارای علائم در تجمعات و توجه به واکسیناسیون گروه‌های هدف از جمله اقداماتی است که می‌تواند شدت و گستره انتشار بیماری را کاهش دهد.
در کنار این اقدامات، مراجعه به‌موقع افراد دارای علائم هشدار اهمیت ویژه‌ای دارد، تنفس دشوار، افت سطح هوشیاری، ضعف شدید، تب پایدار یا تشدید سریع علائم به‌ویژه در کودکان، سالمندان و بیماران زمینه‌ای نیازمند ارزیابی پزشکی است.
کهگیلویه و بویراحمد اکنون در شرایطی قرار دارد که شاخص‌های پایش تنفسی افزایش مراجعات را نشان می‌دهند، هرچند نمونه‌های بررسی‌شده اخیر در بویراحمد برای آنفلوآنزا و کووید منفی بوده‌اند. همین تفاوت میان شاخص‌های جمعیتی و نتایج نمونه‌گیری، ضرورت تداوم دیده‌وری و پرهیز از ساده‌انگاری علائم را برجسته می‌کند.
پاییز تازه آغاز شده است و تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که پیشگیری از بیماری‌های تنفسی تنها بر عهده مراکز درمانی نیست. خانواده‌ها، مدارس، محیط‌های کاری و خود شهروندان هر کدام بخشی از زنجیره پیشگیری هستند، زنجیره‌ای که هرچه زودتر جدی گرفته شود، هزینه انسانی و درمانی کمتری به جامعه تحمیل خواهد کرد.
💬 نظرات خود را با ما در میان بگذارید