به گزارش خبرنگار مهر، زهرا قربانی، در نشست خبری به مناسبت روز جهانی کودک، با اشاره به برنامه‌های این وزارتخانه برای ارتقای سلامت دهان و دندان کودکان اظهار کرد: از ۲۵ مهر به مدت یک هفته، هر روز با یک شعار مشخص به موضوع سلامت دهان و دندان کودکان پرداخته می‌شود و مخاطب اصلی این برنامه دانش‌آموزان مقطع ابتدایی هستند.
وی افزود: در نخستین روز این پویش، شعار «دو دوتا یادت نره؛ روزی دوبار مسواک، هر بار دو دقیقه» دنبال می‌شود؛ شعاری که سال گذشته نیز در قالب پویش اجرا شد و بازخورد بسیار خوبی از سوی مدارس، وزارت آموزش و پرورش و معاونت‌های بهداشت در نقاط مختلف کشور دریافت کرد.
قربانی ادامه داد: شعارهای روزهای این هفته شامل «نخ دندان، دوست دندان»، «دندان سالم با تغذیه سالم»، «دندان شش، دوست شما از ۶ سالگی تا پایان عمر»، «خمیردندان حاوی فلوراید، محافظ دندان» و «دهان و دندان سالم با مراجعه منظم به دندانپزشک» است.
اجرای طرح توزیع مسواک و خمیردندان در هفت استان محروم
مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت با اشاره به اقدامات انجام‌شده در سال گذشته گفت: در سال گذشته حدود ۳۰۰ هزار مسواک و خمیردندان برای دانش‌آموزان پایه سوم ابتدایی در هفت استان محروم کشور توزیع شد.
وی افزود: در کنار این اقدام، دو کاربرگ رنگی آموزشی نیز طراحی شد که مفاهیم سلامت دهان و دندان را با دروس مختلف مانند ریاضی، علوم، هنر و فارسی تلفیق می‌کرد. این برنامه با استقبال خوبی از سوی دانش‌آموزان و مدارس مواجه شد.
قربانی ادامه داد: یکی از برنامه‌های اجرایی در مدارس، مسواک‌زدن گروهی با استفاده از یک آهنگ شاد دو دقیقه‌ای بود که دانش‌آموزان را به شکل صحیح مسواک‌زدن ترغیب می‌کرد. هدف اصلی این برنامه، ترویج فرهنگ مسواک‌زدن در میان کودکان، به‌ویژه در مناطق محروم است؛ مناطقی که ممکن است برخی خانواده‌ها حتی توان تأمین مسواک مورد نیاز کودک را نداشته باشند.
وی گفت: این طرح ابتدا با همکاری هفت استان و ۱۵ دانشگاه علوم پزشکی اجرا شد و پس از آن، ۱۰ دانشگاه دیگر نیز به شکل داوطلبانه و با مشارکت خیرین به اجرای آن پیوستند که نشان‌دهنده استقبال از این برنامه است.
قربانی یکی دیگر از اقدامات مهم سال گذشته را اجرای برنامه آموزش و مراقبت از دندان 6 دانست و اظهار کرد: از حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار دانش‌آموز پایه اول ابتدایی، حدود ۴۵۰ هزار دانش‌آموز با موضوع «دندان 6» و اهمیت مراقبت از این دندان دائمی آشنا شدند.
وی توضیح داد: دندان شماره 6 از حدود ۶ سالگی در دهان کودک رویش پیدا می‌کند و یکی از مهم‌ترین دندان‌های دائمی است. با توجه به شیوع بالای پوسیدگی دندان‌های شیری در کودکان، تلاش ما این است که دست‌کم دندان‌های دائمی آنان را از پوسیدگی حفظ کنیم.
مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت افزود: این موضوع مورد توجه مراقبین سلامت، معلمان و دانش‌آموزان قرار گرفته و امسال نیز با همکاری آموزش و پرورش پیگیری می‌شود.
وی با اشاره به اجرای فلورایدتراپی رایگان دانش‌آموزان گفت: در سال گذشته فلورایدتراپی دانش‌آموزان به صورت رایگان و در دو مرحله در سال پیش‌بینی شد. مرحله نخست پوشش مناسبی داشت، اما اجرای مرحله دوم به دلیل تعطیلی مدارس و شرایط ایجادشده، با کاهش پوشش مواجه شد.
قربانی با انتقاد از انتشار اطلاعات نادرست درباره فلوراید در فضای مجازی اظهار کرد: متأسفانه انتشار برخی اخبار و مطالب نادرست درباره مضرات فلوراید باعث شده است برخی خانواده‌ها برای انجام فلورایدتراپی رضایت ندهند و این مسئله آسیب جدی به سلامت دهان و دندان کودکان وارد می‌کند.
وی تأکید کرد: خدمات فلورایدتراپی که در مدارس ارائه می‌شود به صورت رایگان، با همان ماده و کیفیتی انجام می‌شود که در مطب‌های دندانپزشکی ارائه می‌شود، در حالی که انجام این خدمت در مطب می‌تواند هزینه قابل توجهی برای خانواده‌ها داشته باشد.
مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت از خانواده‌ها و رسانه‌ها خواست برای مقابله با اطلاعات نادرست، اخبار و اطلاعات سلامت دهان و دندان را از منابع علمی و معتبر دریافت کنند.
قربانی همچنین از آموزش مراقبین سلامت مدارس خبر داد و گفت: سال گذشته با همکاری نزدیک وزارت بهداشت و وزارت آموزش و پرورش، مراقبین سلامت مدارس در زمینه سلامت دهان و دندان آموزش‌های تئوری و عملی دریافت کردند.
وی افزود: با دستور وزیر آموزش و پرورش، دو محور سلامت برای آموزش در دوره ابتدایی مورد توجه قرار گرفت که یکی از آنها امداد و نجات و کمک‌های اولیه و دیگری سلامت دهان و دندان بود. در همین راستا تعداد زیادی از معلمان دوره ابتدایی، حتی معلمانی که مسئول بهداشت مدارس نبودند، در دوره‌های آموزشی دانشگاه‌های علوم پزشکی و وبینارهای تخصصی شرکت کردند.
مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت با قدردانی از جامعه دندانپزشکی گفت: یکی از اتفاقات مهم سال گذشته و امسال، همراهی جامعه دندانپزشکی با وزارت بهداشت در حوزه آموزش و ارتقای سلامت است.
وی ادامه داد: در ماه سلامت دهان، انجمن‌های علمی دندانپزشکی و دندانپزشکان در کنار وزارت بهداشت قرار گرفته‌اند و از ظرفیت فضای مجازی و امکانات خود برای انتشار پیام‌های استاندارد سلامت دهان استفاده می‌کنند.
قربانی افزود: تعدادی از دندانپزشکان نیز با توجه به شرایط اقتصادی مردم، در این ماه تخفیف‌هایی برای بیماران خود در نظر گرفته‌اند که از این همراهی جامعه دندانپزشکی قدردانی می‌کنیم.
وی همچنین از آماده‌سازی دو کتاب خودمراقبتی سلامت دهان و دندان خبر داد و گفت: دو کتاب برای گروه‌های سنی «صفر تا ۶ سال» و «۶ تا ۱۲ سال» با همکاری دفتر آموزش و ارتقای سلامت و دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت آماده چاپ شده است.
قربانی اظهار کرد: انجمن‌ها و جامعه دندانپزشکی نیز در چاپ این کتاب‌ها مشارکت خواهند داشت تا این منابع آموزشی در اختیار مراقبین سلامت، بهورزان و معلمان بهداشت قرار گیرد و آموزش‌های استاندارد سلامت دهان و دندان به کودکان و خانواده‌ها ارائه شود.
مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت از برنامه‌ریزی برای اجرای پویش دیگری با عنوان «باش یادت نره» خبر داد و گفت: این پویش با محوریت مادر و کودک طراحی شده و گروه هدف آن کودکان از بدو تولد و خانواده‌های آنان هستند.
وی افزود: پوسیدگی دندان‌های شیری می‌تواند پیش‌بینی‌کننده پوسیدگی دندان‌های دائمی باشد و اگر پیشگیری و آموزش از مراحل اولیه زندگی آغاز شود و فرهنگ سلامت دهان در خانواده شکل بگیرد، می‌توان امیدوار بود شاخص‌های پوسیدگی دندان در کودکان کاهش پیدا کند.
قربانی اعلام کرد: جزئیات این پویش در یک نشست خبری جداگانه طی دو تا سه ماه آینده معرفی خواهد شد.
وی همچنین از اجرای دو پیمایش ملی سلامت دهان و دندان در گروه‌های سنی کودکان و بزرگسالان خبر داد و گفت: وزارت بهداشت با همکاری مؤسسه ملی تحقیقات سلامت، مقدمات و قراردادهای مربوط به این پیمایش‌ها را انجام داده و به‌زودی پیمایش کشوری سلامت دهان و دندان آغاز خواهد شد.
قربانی افزود: این پیمایش پس از حدود ۱۰ سال انجام می‌شود و اطلاعات و شاخص‌های جدیدی از وضعیت سلامت دهان و دندان کشور در اختیار نظام سلامت قرار خواهد داد تا بر اساس آن، برنامه‌ریزی‌های دقیق‌تری در دانشگاه‌های علوم پزشکی انجام شود.
وی خاطرنشان کرد: در برنامه عملیاتی وزارت بهداشت برای دانشگاه‌های علوم پزشکی، تعیین شاخص پوسیدگی دندان در کودکان ۱۲ ساله نیز مورد توجه قرار گرفته و اجرای برنامه‌هایی مانند مسواک‌زدن گروهی و پویش‌های سلامت دهان و دندان به صورت جدی از دانشگاه‌ها پیگیری خواهد شد.
محور توسعه را «کودک» بدانیم
در ادامه این نشست خبری، محمد زنوزی راد دبیر انجمن پزشکان کودکان ایران با تأکید بر اهمیت سلامت و آموزش کودکان گفت: تجربه بیش از ۳۰ سال طبابت به من نشان داده است که از وضعیت دهان کودک می‌توان تا حدی به فرهنگ و سبک زندگی خانواده پی برد و سلامت دهان کودکان یکی از شاخص‌های مهم سلامت خانواده است.
وی اظهار کرد: دندان شیری، دندان آزمایشی نیست و سلامت آن اهمیت زیادی دارد؛ چراکه بر ساختار دهان، شکل‌گیری صورت و سلامت دندان‌های آینده تأثیر می‌گذارد.
وی با اشاره به اهمیت روز جهانی کودک افزود: این روز فرصتی برای توجه جدی‌تر به عدالت، آموزش و سلامت کودکان است؛ به‌ویژه کودکانی که در شرایط خاص مانند کودکان کار و کودکان درگیر جنگ قرار دارند.
زنوزی‌راد بر نقش آموزش در مقابله با اطلاعات نادرست تأکید کرد و گفت: اگر اطلاعات دقیق، شفاف و به‌روز سلامت را در اختیار مردم قرار ندهیم، منابع غیررسمی و غیرقابل نظارت، اطلاعات غلط را گسترش خواهند داد. رسانه‌ها باید در کنار انجمن‌های علمی و وزارت بهداشت، منبع معتبر آموزش سلامت باشند.
وی با بیان اینکه بخش مهمی از سلامت روان و شخصیت انسان پیش از پنج سالگی شکل می‌گیرد، گفت: اگر این موضوع را جدی بگیریم، باید در برنامه‌ریزی‌های آموزشی خود بازنگری کنیم. به جای اینکه فقط بگوییم «محور توسعه انسان است»، باید بگوییم «محور توسعه کودک است».
دبیر انجمن پزشکان کودکان ایران همچنین بر ضرورت آینده‌نگر شدن آموزش پزشکی تأکید کرد و گفت: پزشکی که امروز آموزش می‌بیند، چند سال بعد وارد جامعه‌ای متفاوت خواهد شد؛ بنابراین آموزش پزشکی باید مبتنی بر آینده‌پژوهی باشد و موضوعاتی مانند هوش مصنوعی و تغییرات فناوری را جدی بگیرد.
سلامت کودکان باید محور برنامه‌های نظام سلامت باشد
در ادامه؛ رضا شروین بدو، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی تهران، با اشاره به نقش انجمن پزشکان کودکان در ارتقای سلامت این گروه سنی گفت: هدف اصلی انجمن، تربیت و حفظ نسل سالم است و با توجه به سیاست‌های جوانی جمعیت، باید در حوزه سلامت کودکان مداخلات مؤثرتری انجام شود.
وی افزود: انجمن پزشکان کودکان علاوه بر حمایت از متخصصان کودکان، توجه به سلامت کودکانی که خارج از خانواده‌های زیستی خود زندگی می‌کنند را نیز دنبال کرده و در همین راستا با مراکز نگهداری کودکان تحت پوشش بهزیستی همکاری داشته است.
شروین بدو با اشاره به اهمیت واکسیناسیون کودکان اظهار کرد: با توجه به شرایط منطقه، حفظ پوشش واکسیناسیون کودکان اهمیت ویژه‌ای دارد. برخی بیماری‌ها از جمله سرخک همچنان در مناطق شرقی کشور و در مجاورت برخی کشورهای همسایه وجود دارند و باید با حفظ پوشش مناسب واکسیناسیون از آسیب‌پذیری کشور جلوگیری کنیم.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی تهران همچنین با اشاره به رایگان شدن خدمات درمانی کودکان زیر هفت سال گفت: در کنار این حمایت، نظام ارجاع نیز تقویت شده است تا کودکان خدمات تخصصی و فوق‌تخصصی مورد نیاز خود را در سطح مناسب دریافت کنند.
وی افزود: دانشگاه علوم پزشکی تهران دارای سه بیمارستان تخصصی کودکان شامل مرکز طبی کودکان، بیمارستان کودکان حکیم و بیمارستان کودکان بهرامی است و این مراکز بخش مهمی از خدمات تخصصی کودکان را ارائه می‌دهند.
شروین بدو تأکید کرد: کودک را نباید یک بزرگسال کوچک‌شده دانست؛ درمان کودکان پیچیدگی‌های خاص خود را دارد و بیمارستان‌ها و تجهیزات باید متناسب با نیازهای این گروه سنی طراحی و تجهیز شوند.
وی همچنین بر پیشگیری از حوادث کودکان تأکید کرد و گفت: خانواده‌ها باید از نشاندن کودک در صندلی جلو خودرو خودداری کنند و هنگام استفاده از خودرو، کودکان را در صندلی عقب و با تجهیزات ایمنی مناسب قرار دهند. در صورت استفاده از کریر در صندلی جلو نیز باید خطر باز شدن ایربگ برای کودک مورد توجه قرار گیرد.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی تهران از توسعه خدمات فوق‌تخصصی کودکان نیز خبر داد و گفت: ادامه خدمات جراحی قلب کودکان، توسعه تجهیزات پیشرفته تصویربرداری و برنامه‌ریزی برای استفاده از روش‌های نوین جراحی از جمله برنامه‌های در دست اجراست.
شروین بدو همچنین از راه‌اندازی مرکز تخصصی رادیوتراپی کودکان در بیمارستان کودکان حکیم خبر داد و گفت: با نصب تجهیزات شتاب‌دهنده، این مرکز در آستانه آغاز فعالیت قرار دارد و می‌تواند ظرفیت مهمی برای درمان کودکان مبتلا به سرطان ایجاد کند.
وی خاطرنشان کرد: خدمات تخصصی کودکان باید متناسب با شرایط جسمی و روحی آنان ارائه شود و توسعه مراکز تخصصی، تجهیزات و نیروی انسانی مورد نیاز این حوزه، از اولویت‌های نظام سلامت است.
شاخص پوسیدگی دندان کودکان نیازمند مداخلات پیشگیرانه است
مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت، با اشاره به وضعیت پوسیدگی دندان در کودکان گفت: در ۶ ساله‌ها به‌طور میانگین حدود ۵.۵ دندان شیری پوسیده است و تنها حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد کودکان این گروه سنی فاقد پوسیدگی هستند.
وی افزود: وضعیت پوسیدگی دندان‌های دائمی در ۱۲ ساله‌ها با میانگین جهانی فاصله زیادی ندارد؛ به‌طوری که این کودکان به‌طور متوسط حدود دو دندان دائمی پوسیده دارند و حدود ۴۰ درصد آنها فاقد پوسیدگی هستند.
قربانی با اشاره به اقدامات وزارت بهداشت در حوزه پیشگیری اظهار کرد: حدود هزار و ۴۰۰ مرکز دندانپزشکی معاونت بهداشت در کشور فعال است و خدمات دندانپزشکی برای مادران باردار، مادران دارای کودک زیر دو سال و کودکان زیر ۱۴ سال در مناطق روستایی به‌صورت رایگان ارائه می‌شود. در شهرها نیز بخشی از خدمات با حمایت بیمه انجام می‌شود.
مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت تأکید کرد: طی دو سال گذشته تمرکز بیشتری بر خودمراقبتی و پیشگیری از پوسیدگی پیش از ایجاد بیماری داشته‌ایم.
وی همچنین با تأکید بر نقش علمی فلوراید در پیشگیری از پوسیدگی دندان گفت: استفاده صحیح و در مقادیر توصیه‌شده از فلوراید، هیچ خطری برای کودکان ندارد و خمیردندان فلورایددار، ژل و وارنیش فلوراید از روش‌های مؤثر پیشگیری هستند. وارنیش فلوراید در صورت استفاده سالانه دو بار می‌تواند میزان پوسیدگی دندان کودکان را تا حدود ۴۰ درصد کاهش دهد.
قربانی درباره نتایج پویش‌های سلامت دهان نیز گفت: بررسی حدود هفت تا هشت هزار والدین دانش‌آموزان ابتدایی نشان داد که آگاهی آنها درباره اهمیت مسواک‌زدن دو بار در روز، استفاده از خمیردندان فلورایددار، دندان شش و نخ دندان به‌طور معناداری افزایش یافته است. با این حال، تغییر شاخص پوسیدگی دندان معمولاً به حداقل دو تا سه سال زمان و استمرار مداخلات پیشگیرانه نیاز دارد.
مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت، با تأکید بر نقش بهداشت دهان و تغذیه در پیشگیری از پوسیدگی دندان کودکان گفت: دو عامل مهم در این زمینه، رعایت بهداشت دهان و داشتن تغذیه مناسب است و فرهنگ‌سازی در حوزه خودمراقبتی باید جدی‌تر دنبال شود.
وی افزود: افزایش مصرف خوراکی‌های شیرین در کودکان، به‌ویژه با تغییر سبک زندگی پس از کرونا، در کنار کاهش نظارت والدین بر مسواک‌زدن و استفاده از نخ دندان، ضرورت توجه بیشتر به آموزش و نهادینه‌کردن عادت‌های صحیح بهداشت دهان را افزایش داده است.
قربانی با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در کاهش پوسیدگی دندان اظهار کرد: آموزش از دوران تولد و مدرسه و استفاده از نیروهای بهداشتی واسط برای اجرای برنامه‌های پیشگیرانه از جمله اقدامات مؤثر بوده است. در ایران نیز «مراقب سلامت دهان» با هدف توسعه اقدامات پیشگیرانه تعریف شده است.
مدیرکل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت درباره فلوراید آب آشامیدنی نیز گفت: با توجه به شرایط متفاوت مناطق کشور و بالا بودن طبیعی میزان فلوراید در برخی مناطق، امکان اجرای سراسری این روش وجود ندارد، اما در مناطقی که میزان فلوراید آب پایین است، امکان بررسی و اجرای روش‌های مناسب وجود دارد.
وی همچنین از توزیع حدود ۳۰۰ هزار بسته بهداشت دهان و دندان در سال گذشته خبر داد و گفت: اعتبار لازم برای ادامه و ارتقای این برنامه در سال جاری نیز تأمین شده است.
قربانی با اشاره به اهمیت تغذیه مدارس تأکید کرد: در کنار برنامه‌های پیشگیرانه وزارت بهداشت، توجه به تغذیه مناسب دانش‌آموزان و کاهش مصرف خوراکی‌های آسیب‌زا برای سلامت دندان باید مورد توجه قرار گیرد.
💬 نظرات خود را با ما در میان بگذارید