پذیرش هیجانات و احساسات دیگران (Emotional Validation) یعنی شناختن، درک کردن و معتبر دانستن احساسات فرد مقابل، بدون قضاوت، انکار یا کوچک شمردن آنها — حتی اگر با نظر، رفتار یا برداشت او موافق نباشیم.
به زبان ساده، پذیرش هیجانی یعنی به طرف مقابل پیام بدهیم:«احساست قابل فهم است و حق داری چنین احساسی داشته باشی.»
به گزارش میگنا در روانشناسی فردی، Validation به معنای شناختن، پذیرفتن و تأیید تجربهها، احساسات و افکار یک فرد است، بدون اینکه لزوماً آنها را تأیید یا رد کنیم. هدف اصلی این کار ایجاد احساس فهمیده شدن و کاهش اضطراب یا تنش در فرد است.
وقتی دوستی میگوید «من خیلی ناراحتم که در محل کارم مورد توجه قرار نمیگیرم» و شما پاسخ میدهید: «میفهمم، احساس میکنی تلاشهایت دیده نمیشوند و این برایت سخت است»، شما در حال تأیید احساس او هستید.
وقتی کودک شما عصبانی میشود و شما میگویید: «میفهمم که عصبانی هستی چون میخواستی بازیات تمام نشود»، این هم نمونهای از Validation است.
پذیرش هیجانات و احساسات دیگران یکی از عوامل کلیدی در توسعه تابآوری است، زیرا بر نحوهی تنظیم هیجانها، احساس ارزشمندی و حمایت روانی اثر میگذارد.
وقتی فرد احساس کند هیجاناتش دیده و پذیرفته میشوند، دیگر لازم نیست برای سرکوب یا پنهان کردن احساساتش انرژی صرف کند و امنیت روانی را تجربه میکند. این امنیت باعث پایداری روانی بیشتر در شرایط سخت میشود که یکی از پایههای تابآوری است.
وقتی هیجانات فرد توسط دیگری بازتاب داده و نامگذاری میشوند، بهتر میتواند هیجانش را شناسایی و درک کند و یاد میگیرد احساس را بدون قضاوت بپذیرد. به این ترتیب، مهارت تنظیم هیجان در او شکل میگیرد. تنظیم هیجان از مؤلفههای اصلی تابآوری است؛ چرا که فرد در بحرانها آرامتر، منطقیتر و منعطفتر عمل میکند.
پذیرش هیجانات از سوی دیگران باعث میشود فرد این پیام را درونی کند که «من و احساساتم ارزشمندیم، حتی وقتی ناراحتم یا اشتباه میکنم.» این باور درونی منجر به خودپذیری و اعتمادبهنفس هیجانی میشود که ستونهای تابآوریاند.
پذیرش هیجانی روابط انسانی را گرمتر، صادقانهتر و مطمئنتر میکند. در نتیجه، فرد در زمان بحران میتواند به حمایت اجتماعی واقعی دسترسی داشته باشد. داشتن شبکهی حمایتی مؤثر، یکی از قویترین پیشبینیکنندههای تابآوری است.
وقتی هیجان فرد به رسمیت شناخته میشود، بدن و ذهنش احساس آرامش میکنند و از واکنشهای شدید یا دفاعی کاسته میشود. این آرامش به او کمک میکند در مواجهه با دشواریها استقامت هیجانی بیشتری داشته باشد.
بعبارت دیگر پذیرش هیجانات، تابآوری را از راههای مختلف روانشناختی، اجتماعی و فیزیولوژیکی تقویت میکند؛ زیرا به افراد یاد میدهد هیجانات را راهنمایی برای رشد بدانند.
مزایای Validation:
1. کاهش تنش و استرس روانی.
2. تقویت اعتماد به نفس و خودآگاهی.
3. بهبود ارتباطات و پیوندهای اجتماعی.
4. ایجاد فضایی امن برای بیان احساسات و افکار.
در روانشناسی فردی، Validation مفهومی است که به معنای شناختن، پذیرفتن و تأیید احساسات، افکار و تجربههای دیگران است، بدون آنکه لزوماً با آنها موافق باشیم یا آنها را رد کنیم. این فرایند، یکی از ابزارهای اساسی در بهبود روابط انسانی و تقویت سلامت روان محسوب میشود و نقش مهمی در ایجاد فضای امن روانی و ارتباط مؤثر با دیگران دارد. Validation به افراد این امکان را میدهد که احساس کنند دیده شده و شنیده شدهاند، و این امر به کاهش اضطراب، تنش و احساس تنهایی کمک میکند. وقتی افراد احساس میکنند افکار و احساساتشان پذیرفته میشود، میزان مقاومت روانی آنها در برابر فشارهای زندگی افزایش یافته و ارتباطات آنها با دیگران عمیقتر و صمیمانهتر میشود.
اجزای اصلی پذیرش هیجانی (Emotional Validation) عبارتاند از:
1. توجه و گوش دادن فعال
شنیدن کامل صحبتهای فرد بدون قطع کردن، قضاوت یا عجله برای ارائه راهحل.
2. شناخت و نامگذاری هیجان
تشخیص و بیان احساس فرد با کلمات مناسب
(مثل: «به نظر میاد ناراحت/عصبانی/ناامید هستی»).
3. درک و همدلی
تلاش برای دیدن موقعیت از زاویه دید فرد مقابل و نشان دادن همدلی.
4. نرمالسازی احساس
بیان اینکه احساس تجربهشده قابل فهم و طبیعی است
(مثل: «با این شرایط، طبیعیـه چنین احساسی داشته باشی»).
5. پذیرش بدون قضاوت یا اصلاح
خودداری از سرزنش، کوچک شمردن، نصیحت فوری یا تغییر دادن احساس فرد.
6. تفکیک احساس از رفتار
پذیرفتن احساس، بدون لزوماً تفکیک احساس از رفتار
پذیرفتن احساس، بدون لزوماً تأیید رفتار ناشی از آن. احساس فرد را بپذیریم و معتبر بدانیم، اما الزاماً رفتار یا واکنش او را تأیید نکنیم.
7. انتقال پیام پذیرش
رساندن این پیام که احساس فرد معتبر و محترم است
(کلامی یا غیرکلامی، مثل لحن آرام و زبان بدن مناسب).
در زندگی روزمره، بسیاری از ما با موقعیتهایی مواجه میشویم که در آنها دیگران نیاز دارند احساسشان دیده و شنیده شود. مثلاً یک دوست ممکن است از اتفاقات ناراحتکننده در محل کار خود صحبت کند، یک همسر ممکن است پس از یک روز پراسترس احساس خستگی یا بیحوصلگی داشته باشد یا یک کودک ممکن است از محدودیتها یا قواعد والدین ناراحت شود.
در این شرایط، واکنش ما میتواند تأثیر زیادی بر حالت روانی طرف مقابل داشته باشد. بسیاری از افراد به اشتباه سعی میکنند فوراً مشکل را حل کنند یا احساس طرف مقابل را کماهمیت جلوه دهند، در حالی که عمل Validation دقیقاً به معنای شنیدن و پذیرفتن احساسات بدون قضاوت یا ارائه راهحل فوری است. این کار باعث میشود فرد احساس کند تجربههایش معتبر است و این خود پایهای برای ایجاد اعتماد و ارتباط عاطفی سالم است.
Validation میتواند به شکلهای مختلفی در روابط انسانی ظاهر شود. سادهترین شکل آن، شنیدن فعال است. شنیدن فعال به معنای تمرکز کامل بر فرد مقابل، نگاه کردن به او و نشان دادن توجه واقعی است. جملاتی مانند «میفهمم که برایت سخت است» یا «این که اینطور احساس میکنی قابل درک است» نمونههایی از Validation کلامی هستند که به فرد مقابل اطمینان میدهند احساساتش معتبر است. Validation همچنین میتواند غیرکلامی باشد؛ برای مثال، لبخند حمایتی، تماس چشمی، حرکت سر به نشانه تأیید و حتی سکوت همراه با حضور کامل میتواند نشان دهد شما احساسات فرد مقابل را درک میکنید و پذیرفتهاید.
یکی از نکات مهم در Validation این است که لازم نیست حتماً با احساسات یا افکار فرد موافق باشیم. هدف این کار، تأیید واقعیت روانی و احساسی فرد است، نه لزوماً صحت بیرونی یا منطقی آن. به عنوان مثال، اگر کسی پس از یک اشتباه کوچک در محل کار احساس گناه و خجالت شدید دارد، شما ممکن است فکر کنید این واکنش بیش از حد است. با این حال، در فرایند Validation، شما میتوانید بگویید: «میفهمم که احساس خجالت میکنی و این طبیعی است که پس از چنین اتفاقی ناراحت باشی»، بدون آنکه قضاوت کنید یا احساس او را کوچک بشمارید. این کار به فرد کمک میکند تا با احساسات خود ارتباط برقرار کند و آنها را مدیریت نماید، بدون آنکه حس کند محکوم شده یا نادیده گرفته شده است.
در روانشناسی بالینی و فردی، Validation نقش مهمی در کاهش علائم اضطراب، افسردگی و استرس دارد. بسیاری از رویکردهای درمانی مانند درمان دیالکتیکی رفتاری (DBT) یا رواندرمانی شناختی-رفتاری (CBT) بر اهمیت Validation تأکید میکنند. در DBT، آموزش مهارتهای Validation به افراد کمک میکند تا احساسات خود و دیگران را بهتر درک کنند، واکنشهای احساسی را مدیریت کنند و روابط بینفردی سالمتری ایجاد کنند. تحقیقات نشان دادهاند افرادی که مهارت Validation را دریافت میکنند یا تمرین میکنند، احساسات منفی کمتری تجربه میکنند، کیفیت روابطشان بالاتر میرود و توانایی مقابله با فشارهای روانی افزایش مییابد.
یکی دیگر از اثرات مثبت Validation این است که به تقویت خودآگاهی و شناخت فردی کمک میکند. وقتی فرد میبیند که احساساتش پذیرفته و درک شدهاند، شروع به بازتاب و بررسی آنها میکند و میتواند علل و زمینههای احساسات خود را بهتر درک کند. این خودآگاهی، پایهای برای رشد شخصی و بهبود مهارتهای هیجانی است. برای مثال، فردی که میآموزد احساس عصبانیت یا ناراحتیاش معتبر است و میتواند آن را بدون ترس بیان کند، به مرور یاد میگیرد این احساسات را به شکل سازنده مدیریت کند و واکنشهای انفجاری یا مخرب را کاهش دهد.
عفت حیدری فرهنگ یار تاب آوری ایران در ادامه آورده است استفاده از Validation میتواند روابط خانوادگی، دوستانه و کاری را بهبود بخشد. در محیط کاری، مدیرانی که احساسات کارکنان خود را میپذیرند و نشان میدهند که درک میکنند، به بهبود روحیه، افزایش رضایت شغلی و کاهش تعارضات کمک میکنند. در روابط خانوادگی، والدینی که احساسات کودکان خود را Valid میکنند، باعث تقویت اعتماد به نفس و امنیت روانی کودک میشوند. در روابط دوستانه و عاشقانه، پذیرش احساسات طرف مقابل، پایهای برای صمیمیت، همدلی و تعهد عاطفی است.
با وجود همه فواید Validation، باید توجه داشت که این مهارت نیاز به تمرین و آگاهی دارد. بسیاری از افراد به دلیل عادتهای اجتماعی، ترس از نشان دادن ضعف یا نیاز به حل فوری مشکلات، از ارائه Validation خودداری میکنند یا آن را به شکل نادرست انجام میدهند. برای تمرین Validation، لازم است ابتدا به خودآگاهی برسیم و بتوانیم احساسات و افکار خود را بشناسیم، سپس با شنیدن فعال و توجه به تجربههای دیگران، آنها را Valid کنیم. این فرایند نه تنها به دیگران کمک میکند، بلکه مهارتهای ارتباطی و هیجانی خود ما را نیز تقویت میکند.
بعیارت دیگر میتوان گفت Validation یک ابزار قدرتمند در روانشناسی فردی است که به معنای شناختن، پذیرفتن و تأیید احساسات و افکار دیگران است و هدف آن ایجاد احساس فهمیده شدن و کاهش اضطراب و تنش در فرد است. این فرایند، بدون نیاز به موافقت یا رد احساسات، به افراد کمک میکند تا ارتباطات انسانی سالمتر و مؤثرتری داشته باشند، خودآگاهی و مهارتهای هیجانی خود را تقویت کنند و در محیطهای اجتماعی و شخصی احساس امنیت و اعتماد بیشتری پیدا کنند. استفاده از Validation در زندگی روزمره، چه در خانواده، محل کار یا روابط دوستانه، به بهبود کیفیت روابط و افزایش تابآوری روانی افراد کمک میکند و یکی از مهارتهای اساسی برای رشد فردی و اجتماعی محسوب میشود.
💬 نظرات خود را با ما در میان بگذارید