اکبر عبدی؛ راوی ماندگار لهجه اصفهانی

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها – مرجان سیف‌الدین: در میان تمامی توانمندی‌های اکبر عبدی، آنچه به شکلی ویژه در حافظه جمعی ایرانیان ماندگار شده، تسلط شگفت‌انگیز او بر لهجه‌های بومی، به‌ویژه لهجه اصفهانی است.

اکبر عبدی با تسلطی مثال‌زدنی بر لهجه‌ها، گویش اصفهانی را به یکی از ارکان ماندگار کارنامه هنری خود تبدیل کرده است. او به‌خوبی می‌داند که لهجه در اصفهان صرفاً شیوه‌ای برای سخن گفتن نیست، بلکه بازتابی از یک جهان‌بینی، تلفیقی از ظرافت، شوخ‌طبعی، هوشمندی و صراحت است.

اکبر عبدی امانتدار لهجه‌های ایرانی است

امیرحسین شریفی، تهیه‌کننده سینما و تلویزیون، اکبر عبدی را امانتدار لهجه‌های ایرانی توصیف کرد و گفت: عبدی در نقش‌های اصفهانی خود، از ریتم خاص کشیده شدن حروف و ضرب‌آهنگ تند کلمات به گونه‌ای استفاده می‌کرد که مخاطب، به جای شنیدن یک «ادای لهجه»، شاهد یک «تجسم فرهنگی» بود.

وی در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: او با تغییر در میمیک صورت و استفاده از چشمان گویا، چنان با این لهجه عجین می شد که گویی سال‌ها در کوچه‌پس‌کوچه‌های چهارباغ یا میدان نقش‌جهان زیسته است.

شریفی ادامه داد: وقتی اکبر عبدی در نقش‌هایش با لهجه اصفهانی سخن می‌گفت، مخاطب احساس نمی‌کرد با بازیگری روبه‌روست که در حال تقلید است؛ گویی روح جاری زاینده ‌رود و طنازی نهفته در کلام اصفهانی را در تار و پود وجود خود تنیده بود.

وی معتقد است عبدی در بازنمایی لهجه اصفهانی تنها به آهنگ کلمات بسنده نمی‌کرد، بلکه اصالت را به نمایش می‌گذاشت .

تهیه‌کننده فیلم‌های سینمایی «ضیافت» و «اشک سرما» اظهار کرد: فیلم‌هایی همچون «سفر بخیر»، «آقای خوش‌شانس»، «تحفه هند» و «چهار اصفهانی در بغداد » نشان می‌دهد عبدی با هوش هیجانی خدادادی خود، ظرافت‌های کلامی اصفهانی را هنرمندانه به کار می‌گرفت و به‌خوبی می‌دانست کلمات در دهان یک اصفهانی چگونه باید ادا شوند تا هم صمیمیت را منتقل کنند و هم وقار کلام حفظ شود.

به گفته وی، این توانایی در درک موسیقی لهجه، به شخصیت‌های عبدی عمق می‌بخشید؛ شخصیت‌هایی که در عین سادگی، حامل لایه‌هایی از رنج، امید و زندگی بودند.

عبدی با هر لهجه، یک فرهنگ را روایت می‌کرد

حسن اکلیلی، دیگر هنرمند اصفهانی، نیز به مهر گفت: برجستگی کار اکبر عبدی در این بود که لهجه اصفهانی برای او پوششی برای پنهان شدن نبود، بلکه دریچه‌ای برای آشکار کردن زوایای انسانی نقش به شمار می‌رفت.

وی افزود: او با تکیه بر این لهجه، فاصله میان خود و مخاطب را از بین می‌برد و صمیمیتی آنی ایجاد می‌کرد؛ این همان جادوی اکبر عبدی است؛ هنرمندی که با هر لهجه، نه فقط یک مکان، بلکه یک فرهنگ را به تصویر می‌کشید.

اکلیلی با اشاره به بازی عبدی در سریال «پدرخوانده» با لهجه کاشانی گفت: او به معنای واقعی کلمه، انتقال‌دهنده زیبای همه لهجه‌های ایران بود؛ به گونه‌ای که مخاطب احساس می‌کرد او متعلق به همان شهر است.

وی اظهار کرد: لهجه اصفهانی در دستان اکبر عبدی، همچون سفالی بود که استادکاری چیره‌دست با ظرافت آن را به بیتتده معرفی میکرد.

حسین پاکدل: هنر عبدی در درونی‌سازی لهجه بود

حسین پاکدل، هنرمند اصفهانی، تکنیک بازیگری اکبر عبدی را «درونی‌سازی لهجه» توصیف کرد و به مهر گفت: بسیاری از بازیگران، لهجه را به‌عنوان لایه‌ای بیرونی به دیالوگ‌ها اضافه می‌کنند، اما عبدی ابتدا با روح آن اقلیم ارتباط برقرار می‌کرد.

وی افزود: در ایفای نقش‌های اصفهانی، او از تکیه‌کلام‌های کلیشه‌ای پرهیز می‌کرد و به جای آن، به موسیقی کلام توجه داشت.

پاکدل ادامه داد: عبدی لهجه اصفهانی را با وقار یک بازیگر کهنه‌کار درهم می‌آمیزد تا شخصیت، فراتر از یک کاراکتر طنز، به انسانی باورپذیر با همه نقاط قوت و ضعف تبدیل شود.

میراثی برای نسل‌های آینده

اکبر عبدی در تمام این سال‌ها به مخاطبان آموخت که بازیگری، بیش از آنکه یک فن باشد، تجربه‌ای زیسته است. او با ورود به دنیای لهجه‌ها، به‌ویژه در نقش‌هایی که با لهجه اصفهانی جان بخشید، یادآور شد که ایران، سرزمین رنگارنگ آواها و فرهنگ‌هاست. برای پژوهشگران سینما و هنرجویان بازیگری، کارنامه او تنها یک فیلم‌شناسی نیست، بلکه دایره‌المعارفی زنده از هویت‌های بومی ایران به شمار می‌رود.

عبدی، بازیگر «هزارچهره» سینمای ایران، با هر نقش اصفهانی که ایفا کرد، بخشی از هویت این شهر تاریخی را بر پرده نقره‌ای سینما ثبت کرد. او با هنرش نشان داد که وقتی بازیگری با احترام به فرهنگ یک سرزمین به نقش نزدیک شود، لهجه می‌تواند پلی میان مخاطب و حقیقت یک شخصیت باشد؛ هنرمندی که هنوز هم با یک لبخند اصفهانی، هم مخاطب را می‌خنداند و هم او را به اندیشیدن وا می‌دارد.